Test Stroopa online

Polega na zderzeniu dwóch informacji w jednym bodźcu: znaczenia słowa i koloru, którym je napisano. Gra mierzy czas reakcji osobno w trzech częściach. Najpierw czyta się nazwy kolorów, potem nazywa kolor pasków bez słów, a na końcu kolor czcionki słów, które znaczą coś innego. Interferencja to różnica między ostatnią a drugą częścią, czyli koszt pominięcia przeczytanego słowa.

Każda część ma 12 zadań, 24 albo 48, a domyślnie 24 zadania. W części pierwszej słowa mają złamany biały kolor, więc wystarczy je przeczytać. W drugiej pojawiają się kolorowe paski. W trzeciej każde słowo jest napisane innym kolorem niż ten, który oznacza: to bodźce niezgodne.

Każdą część otwiera osobny przycisk, a przed pierwszym zadaniem przez 600 ms widać krzyżyk do skupienia wzroku. Odpowiada się stuknięciem przycisku albo klawiszami cyfr od 1, w kolejności przycisków. Przyciski pokazują nazwy kolorów albo, po zmianie ustawień, próbki barw.

Czas zadania biegnie od klatki ekranu z bodźcem do naciśnięcia, według znacznika czasu przeglądarki. Każdy kolor jest odpowiedzią równie często i nigdy dwa razy z rzędu. Błąd oznacza na chwilę czerwony znak, a test idzie dalej bez powtórki.

Zadanie Stroopa sprawdza, jak sprawnie uwaga selektywna wybiera jedną cechę bodźca i pomija drugą, silniejszą.

W pracy z 2011 roku, opublikowanej w „Current Problems of Psychiatry”, Talarowska i współpracownicy piszą, że poziom wykonania testu zależy od sprawnych funkcji uwagi. Chodzi o koncentrację i selektywność, a także o plastyczność poznawczą i hamowanie reakcji impulsywnych, zautomatyzowanych. Psychologia zalicza te procesy do funkcji wykonawczych, a ich wspólna nazwa to kontrola poznawcza.

Przegląd Tomaszewskiej, Markowskiej i Borkowskiej, wydany w 2010 roku przez „Neuropsychiatrię i Neuropsychologię”, zauważa, że wykonanie testu podczas neuroobrazowania wiąże się szczególnie z aktywnością kory przedczołowej mózgu.

Gra rejestruje jednak tylko czasy i błędy, więc jej liczby opisują jedną rozgrywkę, a nie trwałą cechę osoby.

Efekt interferencji to w tej grze różnica median: czas nazywania koloru czcionki słów niezgodnych minus czas nazywania koloru pasków. Mediana to środkowa wartość z poprawnych odpowiedzi danej części, więc jedno zawahanie jej nie przesuwa. Błędy gra liczy, ale nie mierzy ich czasu. W zadaniu odwróconym punktem odniesienia jest część pierwsza, czyli czytanie słów. Różnica pojawia się też jako procent czasu bazowego.

Przykład: mediana czytania słów wynosi 560 ms, nazywania pasków 690 ms, a koloru czcionki słów niezgodnych 930 ms. Interferencja to więc 240 ms, czyli 35% czasu nazywania pasków. Paski nazywa się tu o 130 ms wolniej, niż czyta słowa. To liczby wymyślone dla przykładu i policzone funkcjami samej gry, a nie norma. Mniejsza interferencja oznacza słabsze spowolnienie przez słowo.

Część liczy się tylko wtedy, gdy co najmniej 50% jej odpowiedzi jest poprawnych. Inaczej gra nie podaje interferencji.

Gra nie ma norm ani porównania z wiekiem. Przegląd Colina MacLeoda z 1991 roku opisuje badanie Reddinga i Gerjetsa z 1977 roku: interferencja przy odpowiedzi ręcznej wyniosła tam 98 ms, a przy ustnej 177 ms. Crump i współpracownicy w 2013 roku zmierzyli przez internet, z odpowiedziami wpisywanymi na klawiaturze, efekt 293 ms. To przykłady z konkretnych badań, a nie progi dobrego wyniku.

Pojedyncze czasy są przybliżone, ale stałe opóźnienie ekranu i klawiatury w dużej mierze znika przy odejmowaniu dwóch median. Bridges i współpracownicy podają w badaniu z 2020 roku, że większość programów do eksperymentów miała w każdej przeglądarce precyzję lepszą niż 10 ms. Wersje online były nieco bardziej zmienne.

Wyniki zostają tylko w pamięci tej przeglądarki: najlepszy dla każdego zestawu ustawień oraz 10 ostatnich prób. Przycisk „Kopiuj tabelę do arkusza” kopiuje wiersze z liczbą zadań, odpowiedziami, medianą i średnią, które w arkuszu kalkulacyjnym trafiają do osobnych komórek. Nic nie jest wysyłane.

U wprawnego czytelnika rozpoznanie słowa dzieje się samo, bez wysiłku i bez decyzji. Ten automatyzm czytania sprawia, że znaczenie napisu wchodzi w drogę nazwaniu koloru czcionki.

Przegląd MacLeoda przypomina, że już James McKeen Cattell w 1886 roku zauważył, że nazwanie koloru trwa dłużej niż przeczytanie jego nazwy.

Przykłady efektu Stroopa są proste. Słowo NIEBIESKI napisane na żółto wymaga odpowiedzi „żółty”. Słowo we własnym kolorze, na przykład ZIELONY na zielono, przyspiesza odpowiedź. MacLeod opisuje jednak, że to ułatwienie jest dużo mniejsze niż spowolnienie przy słowach niezgodnych.

Według tego samego przeglądu interferencja jest największa mniej więcej w drugiej i trzeciej klasie, gdy dzieci uczą się czytać. Potem maleje aż do około sześćdziesiątego roku życia i znów rośnie. Różnic między kobietami a mężczyznami MacLeod nie znalazł.

John Ridley Stroop opisał zjawisko w 1935 roku w pracy „Studies of interference in serial verbal reactions”. Badani czytali na głos całe karty po 100 pozycji, a mierzono czas całej karty. Pojedynczych odpowiedzi nie mierzono, więc tamtych sekund nie da się porównać z milisekundami tej gry.

W pierwszym eksperymencie 70 studentów czytało te same słowa raz w czarnym druku, raz w niezgodnym kolorze: 41,0 sekundy wobec 43,3 sekundy. Stroop ocenił, że różnica 2,3 sekundy, czyli 5,6%, nie jest wiarygodna. Kolor nie przeszkadzał więc w czytaniu.

W drugim eksperymencie 100 studentów nazywało kolor kwadratów, a potem barwę druku słów o innym znaczeniu. Średni czas wzrósł z 63,3 sekundy do 110,3 sekundy, czyli o 47,0 sekundy. Stroop podał wzrost o 74,3%; z samych średnich wychodzi 74,2%. W trzecim eksperymencie osiem dni ćwiczeń zmniejszyło interferencję, ale jej nie usunęło.

Stroop używał czerwonego, niebieskiego, zielonego, brązowego i fioletowego. Żółty odrzucił, bo trudno go było wydrukować z tą samą intensywnością. Według przeglądu MacLeoda Jensen i Rohwer w 1966 roku przypisali pierwsze zestawienie słowa i koloru w konflikcie pracy Jaenscha z 1929 roku.

Słowa w grze są polskie: czerwony, zielony, niebieski, żółty, pomarańczowy, fioletowy. Nie są to tłumaczenia z angielskiego.

Dwujęzyczność zmienia siłę efektu. Przegląd MacLeoda podaje, że gdy słowa są w drugim języku osoby dwujęzycznej, interferencja wynosi około 75% tej w obrębie jednego języka. Silniej przeszkadza przy tym język dominujący.

W 2017 roku czasopismo „Heteroglossia” opublikowało pracę Ackermann-Szulgit i Zubiel-Kasprowicz o polskich studentach, którzy wykonywali zadanie po polsku i po angielsku.

Papierowy test nie ma polskiej adaptacji ani polskich norm, co zaznaczają Talarowska i współpracownicy w pracy z 2011 roku. W ich badaniu użyto więc własnych kart.

Wyzwanie na czas zamienia efekt Stroopa w grę na punkty: liczy się, ile barw napisów uda się nazwać poprawnie w 30 sekund, 60 sekund albo 2 minuty. Domyślnie wyzwanie trwa 60 sekund.

Zadania przychodzą w blokach po 8, a 50% z nich to bodźce zgodne, w których słowo ma swój kolor. Wynik to liczba poprawnych odpowiedzi. Gra pokazuje też trafność i różnicę median dla słów zgodnych i niezgodnych. Zadanie z ekranu w chwili końca czasu się nie liczy.

Wariant odwrócony zmienia polecenie: w części trzeciej i w wyzwaniu trzeba przeczytać słowo i pominąć kolor czcionki. Punktem odniesienia jest wtedy czytanie słów z części pierwszej. MacLeod pisze, że odwrotny efekt, w którym kolor spowalnia czytanie, jest możliwy, ale zwykle wymaga zmiany zadania.

Samo tempo palców, bez konfliktu znaczenia z barwą, mierzy test szybkości klikania.

Test Stroopa do druku to trzy karty po 50 pozycji, ułożonych w 5 kolumnach po 10. Pierwsza karta ma czarne słowa, druga kolorowe paski, a trzecia słowa w niezgodnym kolorze, zawsze w wybranym zestawie barw.

Każdy wydruk losuje nową kolejność. Czyta się na głos każdą kolumnę z góry na dół, a czas całej karty mierzy stoper, podobnie jak w pracy Stroopa. Interferencję liczy się wtedy w sekundach, jako różnicę między trzecią a drugą kartą.

Potrzebna jest drukarka kolorowa. Barwy na papierze są ciemniejsze niż na ekranie, żeby żółty był widoczny na białym tle.

Ta gra nie jest testem klinicznym i nie służy do diagnozy. Nie wykrywa ADHD, otępienia, skutków urazu głowy ani stresu i nie mówi, jaki wynik jest prawidłowy.

W Polsce testy psychologiczne do zastosowań klinicznych mają w katalogu Pracowni Testów Psychologicznych PTP kategorię C, czyli są przeznaczone tylko dla psychologów. Diagnostyka wymaga norm, rozmowy i kilku metod, a wynik interpretuje psycholog.

W badaniu Talarowskiej i współpracowników test prowadził psycholog. Wynik w przeglądarce zależy od urządzenia, zmęczenia i wprawy, więc służy zabawie i nauce, a nie ocenie zdrowia.