Wat zou je liever

Je leest een dilemma voor, iedereen kiest een van de twee opties en daarna kun je je keuze uitleggen. Op het spelscherm staat bovenaan "Zou je liever…", met daaronder optie A, het woordje "of" en optie B. Een goed of fout antwoord bestaat niet: het gesprek over het waarom is het eigenlijke spel. Na de laatste kaart telt het spel wie het vaakst bij de grootste groep zat.

Als kringspel speel je het aan tafel, op een verjaardag of in een klas: één persoon houdt de telefoon vast en leest voor. Aan een groepsspel doen 2 tot 12 spelers mee. Zo verloopt een spel:

1. Kies onder 'Hoe je speelt' een speelwijze: Gewoon spelen, Handen omhoog of Telefoon doorgeven.
2. Typ bij een groepsspel de namen, elk hoogstens 24 tekens. Een leeg vak speelt mee als "Speler 1", "Speler 2" enzovoort.
3. Kies de stapels en het aantal dilemma's per spel: 10, 15, 20, 30 of 50. Een nieuw spel telt er 20; zitten er minder in het spel, dan gebruikt het ze allemaal.
4. Tik op 'Start het spel'. Het spelscherm vult de telefoon en toont welke kaart aan de beurt is.
5. 'Dit dilemma overslaan' legt een kaart opzij zonder dat die meetelt, en de volgende kaart van de stapel neemt de plek in.
6. 'Ongedaan maken' wist eerst de keuzes op de kaart die je ziet, en daarna de laatst beantwoorde kaart. 'Spel nu beëindigen' toont meteen de uitslag van wat al gespeeld is.

Binnen één spel komt geen kaart twee keer voor. Elk nieuw spel schudt opnieuw, dus in een later spel kan een kaart wel terugkomen. De browser schudt met getRandomValues uit de Web Cryptography-specificatie van het World Wide Web Consortium (W3C), zodat elke volgorde even waarschijnlijk is. Zolang de pagina laadt, wordt er niets geschud.

Officiële regels bestaan voor dit spel niet: geen bond, uitgever of instantie legt ze vast. De speelwijzen, het aftellen, de telling en alle aantallen op deze pagina zijn daarom keuzes van deze site.

De drie speelwijzen verschillen in wie er tikt en wie wat ziet. Bij de eerste tikt één persoon, bij de tweede tikt de voorlezer voor de hele groep, en bij de derde tikt elke speler zelf, zonder dat de anderen meekijken.

Gewoon spelen

Met 'Gewoon spelen' kiest één tik een kant, en meteen verschijnt het volgende dilemma. Dat past bij wie alleen speelt, maar ook bij een groep die de kaarten hardop voorleest en erover praat zonder iets te tellen. De uitslag toont daarna elk dilemma, met de gekozen optie aangevinkt en de andere doorgestreept.

Handen omhoog

Handen opsteken gaat bij 'Handen omhoog' zo: iedereen laat tegelijk zien of het A of B wordt, met een gebaar dat de groep vooraf afspreekt. De knop 'Tel af vanaf drie' telt 3 seconden af. Staat 'Piepjes bij het aftellen' aan, dan klinkt bij elke tel een piepje en bij nul een hogere toon. Op telefoons die het toestaan, trilt het toestel bij nul even.

Daarna tikt de voorlezer bij elke naam A of B aan. Tik je dezelfde letter nog eens, dan verdwijnt de markering weer. Een speler zonder markering telt voor die kaart als geen antwoord. 'Volgend dilemma' werkt pas als minstens één speler een kant heeft.

Telefoon doorgeven

Bij 'Telefoon doorgeven' kiezen de spelers in de volgorde van de namen. Het scherm toont het dilemma en zegt aan wie de telefoon moet, bijvoorbeeld "Geef de telefoon aan Noor". Die speler tikt op "Ik ben Noor: laat me kiezen" en kiest. Daarna gaat het scherm weer op slot voor de volgende.

Wat de spelers vóór jou kozen, blijft verborgen tot iedereen een keuze heeft gemaakt. Een verkeerde tik neem je terug met 'Laatste keuze terugnemen'. Als de laatste speler gekozen heeft, verschijnt de verdeling, met bij elke optie het aantal en de namen.

Na elke kaart in een groepsspel zegt het scherm hoe de groep verdeeld is. Kiest iedereen dezelfde kant, dan staat er "Iedereen koos dezelfde kant.". Bij evenveel stemmen aan beide kanten volgt een gelijkspel. Staat één speler alleen tegenover minstens twee anderen, dan noemt het scherm die naam en vraagt het om uitleg; daarvoor zijn minstens 3 antwoorden nodig. Anders meldt het welke letter de meesten kozen.

Zolang het spelscherm open is, blijft het scherm van de telefoon aan waar de browser dat toestaat. Dat regelt de Screen Wake Lock API, een specificatie van het W3C.

Kort samengevat werkt het zo. Je kiest een speelwijze, een paar stapels en een spellengte, en tikt op 'Start het spel'. Elke kaart vraagt iets als "Zou je liever spaghetti als haar hebben of elke keer confetti niezen?". Speel je alleen, dan kies je met één tik en volgt meteen de volgende kaart. In een groep laat iedereen op drie een keuze zien en tikt de voorlezer bij elke naam A of B aan. Of de telefoon gaat rond, zodat elke speler in het geheim kiest.

Na elke kaart zie je de verdeling: iedereen aan één kant, een gelijke stand, of één speler alleen, die dan mag uitleggen waarom. Aan het eind volgt de uitslag. Die toont wie het vaakst aan de kant van de meesten stond, wie het vaakst alleen stond en welk tweetal het vaakst hetzelfde koos. Met z'n tweeën telt het spel hoe vaak jullie dezelfde kant kozen.

Het spel heeft 10 stapels met samen 482 dilemma's, allemaal voor deze site in het Nederlands geschreven. Een nieuw spel begint met Grappig, Eten en snacks, Superkrachten, Met vrienden en Reizen: samen 241 kaarten.

Met 'Alle stapels kiezen' doen alle stapels mee, met 'Alle stapels uitzetten' geen enkele. Beide opties van een kaart passen achter "Zou je liever", zodat de vraag altijd een goede zin is. Een optie telt hoogstens 70 tekens, zodat beide groot op een telefoonscherm passen.

Grappige vragen staan in Grappig: onzinnige situaties met rare geluiden, gekke kleren en dieren die praten. Niemand hoeft er iets persoonlijks bij te vertellen, dus ze passen ook bij een groep die elkaar nog niet kent.

Eten en snacks gaat over eten en drinken, met veel Hollandse keuzes: van broodbeleg tot de snackbar en van stamppot tot pannenkoeken.

In Superkrachten kies je tussen twee gaven die je allebei wel zou willen hebben, zoals "kunnen vliegen" of "onzichtbaar kunnen worden". Superkrachten maken het dilemma omgekeerd: niet het minst erge kiezen, maar het beste opgeven.

Reizen draait om reizen en vakantie in Nederland en daarbuiten: eilanden en wereldsteden, trein of auto, kamperen of een hotel.

Decemberfeesten bundelt pakjesavond, kerst en oud en nieuw, met kaarten over surprises, de kerstboom, oliebollen en vuurwerk om middernacht. Voor een feestje rond de jaarwisseling passen ook Grappig en Met vrienden; de laatste stapel gaat over groepsapps, logeerpartijen en uitjes met vrienden.

Vragen voor kinderen staan in de stapel Voor kinderen: 48 dilemma's over huisdieren, school, buitenspelen en snoep. Het spel noemt geen leeftijdsgrens; kan een kind nog niet lezen, dan leest een ouder of leerkracht voor.

In een klas lijkt Handen omhoog op Over de Lijn, een werkvorm van ProDemos, Huis voor democratie en rechtsstaat. Leerlingen horen daar een stelling en gaan in het eens-vak, het oneens-vak of het twijfel-vak staan. Volgens de handleiding is er "geen goed en fout". De leerkracht vraagt uit beide vakken om een korte toelichting, en vraagt ook de twijfelaars waarom.

Staat iedereen aan één kant, dan kan de leerkracht volgens ProDemos zelf aan de andere kant gaan staan. Daarbij zegt de leerkracht er uitdrukkelijk bij dat dit niet per se de eigen mening is. Het spel meldt zo'n moment met "Iedereen koos dezelfde kant.". Staat één leerling alleen, dan vraagt het scherm zelf om uitleg.

Ook het Voorbeeldleerplan filosofie in de onderbouw van SLO, het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, gebruikt zo'n keuze met een waarom erachter. Bij de vraag waar je gelukkig van wordt, laat een les leerlingen nadenken over wat je hebt en wie je bent. Een van de vragen daarbij luidt: "Ben je liever rijk in de gevangenis of arm buiten de gevangenis?"

Als kennismakingsspel in een nieuwe groep werkt het spel zonder voorbereiding, want namen invullen hoeft niet. Met een volle klas kan de leerkracht ook Gewoon spelen kiezen en de leerlingen per kaart een kant van het lokaal laten kiezen, net als bij Over de Lijn.

Met 2 spelers verandert de uitslag: in plaats van een ranglijst telt het spel hoe vaak jullie hetzelfde kozen, bijvoorbeeld als 'Zelfde antwoord: 3 / 5'. Kiezen jullie verschillend, dan meldt het scherm na die kaart een gelijkspel.

Voor koppels is er de stapel Voor stelletjes, met 48 dilemma's over samen koken, uitjes, wonen en het dagelijks leven in een relatie. Op een eerste date passen de lichtere stapels net zo goed, zoals Grappig of Eten en snacks. In Voor stelletjes staat zelfs een kaart met de optie "jullie eerste date nog eens overdoen".

Een rekenvoorbeeld: Noor en Liam spelen met Handen omhoog de eerste 5 kaarten van Voor stelletjes.

Bij kaart 2 en 5 kozen ze verschillend, de andere keren hetzelfde. De uitslag toont daarom 'Zelfde antwoord: 3 / 5'. Het getal na de schuine streep is het aantal gespeelde kaarten.

Speel je met meer dan 2 spelers, dan zet de uitslag iedereen op volgorde van het aantal kaarten waarop die bij de meerderheid zat. Dat staat er als bijvoorbeeld 4 / 5. Het eerste getal telt de kaarten aan de kant van de meesten, het tweede de kaarten die de speler beantwoordde.

• De meerderheid is de kant die de meeste spelers kozen. Bij een gelijkspel heeft geen kant de meerderheid, dus telt die kaart voor niemand.
• Wie bij de minderheid zat, krijgt voor die kaart niets. De kolom Alleen telt hoe vaak een speler als enige aan een kant stond.
• Spelers met evenveel kaarten bij de meerderheid delen een plaats, en de volgende plaats schuift door: 1, 1 en 3.
• 'Lijken het meest op elkaar' noemt het tweetal dat het vaakst dezelfde kant koos, met het aantal gelijke keuzes op het aantal kaarten dat beiden beantwoordden. Bij een gelijke stand staan er meer tweetallen.
• 'Het buitenbeentje' is de speler die het vaakst alleen stond, bij een gelijke stand meer spelers. Stond niemand ooit alleen, dan staat er "Niemand stond ooit alleen aan een kant.".

Een rekenvoorbeeld: Noor, Liam, Olivia en Luca spelen met Handen omhoog de eerste 5 kaarten van Met vrienden. De tabel toont wie welke kant koos.

Bij kaart 1 kiest iedereen A, dus alle 4 spelers zitten bij de meerderheid. Kaart 2 eindigt op 2 tegen 2, een gelijkspel, en telt voor niemand. Bij kaart 3 staat Luca als enige bij A, bij kaart 4 Olivia als enige bij B en bij kaart 5 opnieuw Luca.

Noor en Liam delen de eerste plaats met 4 / 5. Olivia wordt 3e en Luca 4e. Omdat Luca 2 keer alleen stond, is die het buitenbeentje. Noor en Liam kozen op alle 5 kaarten dezelfde kant en vormen dus het meest gelijkgestemde tweetal.

Wie alleen aan een kant staat, had dat vaak niet verwacht. Mensen schatten namelijk te hoog in hoeveel anderen dezelfde keuze maken. Ross, Greene en House noemden dat in 1977 het false-consensuseffect. In hun proef met 80 studenten werd gevraagd of ze 30 minuten met een sandwichbord over de campus wilden lopen.

Wie instemde, schatte dat 62,2% van de anderen ook zou instemmen; wie weigerde, schatte dat aandeel op 33%. Many Labs 2, een grote herhaling uit 2018 met 7.205 deelnemers, vond hetzelfde patroon in een scenario in een supermarkt. Wie de eerste keuze maakte, schatte dat 69,19% van de anderen die ook zou maken; wie de andere koos, schatte dat aandeel op 43,35%.

Een dilemma wordt lastig als beide opties ongeveer even zwaar wegen, zodat geen van de twee vanzelf wint. Dat kan omdat beide iets kosten, zoals nooit meer iets doen wat je graag doet, of omdat beide aantrekken. Het meervoud schrijf je volgens Taaladvies.net als dilemma's, met een apostrof, net als foto's en alibi's.

Een stelling werkt anders. Daarbij ben je het eens of oneens met één bewering, zoals bij de werkvorm van ProDemos. Bij een dilemma bestaat geen oneens: je kiest uit twee opties, en vaak is de vraag welke het minst tegenvalt.

Moeilijke vragen staan in Moeilijke keuzes. Daar geef je iets op wat je niet kwijt wilt, zoals muziek, series of je telefoon, en de groep merkt snel wie waaraan het meest hecht.

Wie zoekt naar extreme vragen, vindt hier geen stapel voor volwassenen en geen drankspel. De zwaarste kaarten staan in Moeilijke keuzes en Diepgaand, en ook die zijn geschikt voor het hele gezin. Diepgaand gaat over grotere levensvragen: geluk, tijd, je verleden en je toekomst.

Wie een keuze in een gewone zin uitlegt, zegt in verzorgde taal "liever dan": volgens Taaladvies.net is "liever als" niet voor iedereen aanvaardbaar. In de spreektaal hoor je naast "zou je liever" ook "heb je liever", bijvoorbeeld bij twee dingen: heb je liever thee dan koffie?

In het Engels heet het spel would you rather. Die naam is ook als merk geregistreerd voor spellen; deze pagina is niet verbonden met spellen of apps die onder die naam worden verkocht.

Eigen vragen typ je onder 'Je eigen dilemma's', één dilemma per regel, met de twee opties gescheiden door een | of door het woord "of". Het spel neemt er tot 200, met hoogstens 70 tekens per optie; een langere optie kapt het af.

Het spel splitst bij het eerste losse "of" in de regel; staat dat woord ook in een optie zelf, dan bepaal je met een | waar de grens ligt. Begint een regel met de openingswoorden van de vraag, zoals "Zou je liever" of "Wat kies je", dan haalt het spel die woorden weg. Dubbele dilemma's vallen weg, ook als A en B omgekeerd staan.

Regels die het spel niet kan splitsen, telt het apart, zodat je ziet hoeveel er niet gelezen zijn. Met 'Alleen mijn eigen dilemma's spelen' doen de stapels niet mee en speel je alleen wat je zelf hebt getypt.

Onder 'Dilemma's bekijken en printen' staat elk dilemma dat in het spel zit, als volledige vraag. 'Lijst printen' zet die lijst in twee kolommen op papier. Zo'n printbare lijst werkt in de klas of op een feestje zonder telefoon, en als voorleesvel.

Het invulvak zelf wordt niet bewaard en nergens heen gestuurd. Zodra een spel begint, bewaart de browser de geschudde kaarten, ook je eigen, samen met de namen en keuzes in zijn lokale opslag. Die webopslag beschrijft WHATWG in de HTML-standaard. Herladen of een vergrendeld scherm kost daardoor niets; 'Nieuw spel' wist het bewaarde spel.

De link van de pagina onthoudt alleen de instellingen: speelwijze, stapels en spellengte, nooit namen of eigen vragen. Een gedeelde link opent dus hetzelfde soort spel, zonder iets van jouw groep.

Als ijsbreker draait het spel om keuzes, niet om personen: niemand hoeft meer over zichzelf te vertellen dan wat die liever zou doen. Toch kan een opmerking over iemands keuze verkeerd vallen.

Stichting School & Veiligheid beschrijft in "Groepsdynamica in de klas" hoe een nieuwe groep zich vormt. In de eerste fase noemt het informatieblad spelletjes om elkaar beter te leren kennen. Daarna draait het om een respectvolle omgang, en het blad zegt: benadruk "de overeenkomsten, niet de verschillen tussen de leerlingen".

In de uitslag laat 'Lijken het meest op elkaar' zulke overeenkomsten zien, terwijl het buitenbeentje juist een verschil toont. Welke van de twee een groep bespreekt, kiest de groep zelf.

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) schrijft dat pesten bedoeld is om een ander pijn te doen, en plagen als grapje. Voor kinderen kan het volgens het NJi moeilijk zijn om in te schatten of iemand iets grappig of gemeen bedoelt. Pesten komt volgens het instituut vaak voor in groepen waarin kinderen elkaar niet goed kennen en vertrouwen.

In het spel haalt 'Dit dilemma overslaan' een kaart weg zonder dat iemand iets hoeft uit te leggen. De ingebouwde kaarten gaan niet over alcohol, drugs, seks, dood, geweld, uiterlijk, politiek, geloof of merken, en noemen geen echte personen.

Voor een feestje met meer vaart staat op deze site ook hete aardappel, waarbij de telefoon onder tijdsdruk rondgaat. In wie zou het eerst wijst de groep aan bij wie een vraag het best past.