Hete aardappel met één telefoon in de kring

Je speelt het met één telefoon, die als de aardappel van hand tot hand gaat. Op het scherm staat een opdracht, meestal een onderwerp. De houder noemt een woord dat past, tikt op een knop en geeft hem aan de volgende speler. Ondertussen loopt een timer af die niemand ziet. Gaat hij af, dan krijgt de houder van dat moment een aardappel.

Een speelronde verloopt in vaste stappen. Het scherm zegt aan wie het toestel moet, en die speler tikt op Start het aftellen. Dan verschijnt de opdracht, bijvoorbeeld de categorie 'Fruit', en begint de verborgen timer te lopen. De houder bedenkt er iets bij, tikt op de grote knop Doorgeven en reikt de telefoon aan wie ernaast zit. Zo gaat hij rond, met bij elke beurt een nieuw woord bij dezelfde opdracht.

Bij de standaardinstelling gaat de timer af na 20 seconden tot 45 seconden. Het scherm wordt rood, de telefoon maakt het geluid van een ontploffing, en wie hem op dat moment vasthoudt, krijgt een aardappel als strafpunt. Standaard valt af wie er 3 heeft, en wint wie als laatste overblijft. Het spel controleert de genoemde woorden niet: de groep beslist zelf of een woord telt.

Geen bond, uitgever of instantie legt regels vast voor deze telefoonversie. De verborgen timer, het tikken, de aardappels, de grenzen, de opdrachtjes en wie begint zijn daarom keuzes van deze site, en de meeste ervan stel je zelf in. Ook dat de groep beslist over een herhaald woord, lang aarzelen of een fout antwoord, is een huisregel van deze site en geen gepubliceerde regel.

Doorgeven betekent hier twee dingen tegelijk: op de knop tikken en de telefoon echt aan de volgende speler geven. Uit die tikken leidt het spel af wie hem vasthoudt. Het volgt de stoelen in de volgorde waarin de namen zijn ingevuld, en slaat spelers over die al af zijn.

Er doen 2 tot 16 spelers mee, standaard 4. Namen invullen hoeft niet. Ingevulde namen worden niet bewaard, niet verstuurd en komen niet in de link. Twee tikken die minder dan 0,4 seconden na elkaar komen, tellen als één keer doorgeven, zodat een dubbele tik de telling niet verstoort. Op een computer werken ook de spatiebalk en Enter.

Na de knal staat de ontploffing 1,8 seconden in beeld. Daarna vraagt het spel wie de telefoon vasthad, met de speler die het zelf bijhield al gekozen. Gaf iemand hem door zonder te tikken, dan kiest de groep de juiste naam. Met Ronde opnieuw spelen wordt de ronde overgedaan zonder dat iemand een aardappel krijgt.

De eerste ronde begint bij een speler die het spel willekeurig kiest. Daarna begint standaard de speler die net de aardappel kreeg; de andere keuze is de speler daarna. Bij de standaard moet wie verloor dus als eerste een woord vinden bij de nieuwe opdracht.

Bij de instelling Normaal trekt het spel elke ronde een willekeurige tijd tussen 20 seconden en 45 seconden, over veel rondes gemiddeld 32,5 seconden. Kort en Lang verschuiven dat bereik, zodat de afteltimer ergens tussen 10 seconden en 75 seconden kan aflopen.

De tijd wordt getrokken in stappen van 0,1 seconden, en elke lengte is even waarschijnlijk. Voor die trekking gebruikt het spel de cryptografische toevalsgenerator van de browser, de functie getRandomValues uit de specificatie Web Cryptography van W3C. De getrokken tijd verschijnt nooit op het scherm, ook niet als de ronde voorbij is.

Tijdens het aftellen klinkt standaard een tikken dat steeds sneller gaat. Eerst komt er elke 0,8 seconden een tik, tot 60% van de getrokken tijd voorbij is. Daarna krimpt de pauze gelijkmatig tot 0,16 seconden bij de knal. Omdat niemand de getrokken tijd kent, geeft het versnellen een hint maar verraadt het nooit het precieze moment.

Met Gelijkmatig, zonder hints houdt het tikken de hele ronde hetzelfde tempo, dus het geluid geeft geen aanwijzing. Met Stil tot de knal klinkt er geen enkel piepje tot de ontploffing. De geluiden maakt de browser zelf via de Web Audio API van W3C, en het geluid kan helemaal uit.

Bij de knal gaat de telefoon ook trillen waar de browser dat toestaat, via de Vibration API van W3C. Chrome op Android trilt; Safari op een iPhone trilt niet, daar zijn het rode scherm en het geluid het signaal.

Een opdracht is wat er tijdens een ronde op het scherm staat: een categorie, een beginletter of een brede categorie met een letter, zoals 'Dieren, beginletter B'. De Nederlandse opdrachten zijn door deze site voor Nederland geschreven, en de pagina laadt alleen die.

De categorieën zijn verdeeld over niveaus. Makkelijk (ook voor kinderen) telt 50 categorieën, zoals 'Fruit', 'Groenten' en 'Boerderijdieren'. Gemiddeld telt er 54, met onder meer 'Dingen in de badkamer' en 'Beroepen in een ziekenhuis'. Moeilijk telt er 41, zoals 'Rivieren in Nederland' en 'Plaatsen aan de kust'. Alle niveaus door elkaar zet alle 145 categorieën in één stapel.

Bij beginletters vraagt het scherm om een woord met een bepaalde eerste letter. Het spel biedt alleen letters aan waarmee minstens 2% van de gangbare woorden begint, gemeten in de eigen woordenlijst van de site. Dat zijn A, B, C, D, E, G, H, K, L, M, O, P, R, S, T, V, W en Z. Met een categorie erbij ligt de drempel op 3,5%, wat 14 letters oplevert. Zeldzame letters vallen weg, zodat elke opdracht te beantwoorden is. De 18 brede categorieën en die letters geven samen 252 combinaties.

Volgens Taaladvies.net en Onze Taal bestaat de ij in het alfabet uit twee letters, een i en een j. In de woordenlijst van het spel telt een woord als ijsbeer daarom onder de I.

Standaard verschijnt er elke ronde één nieuwe opdracht en noemt iedereen een woord bij diezelfde opdracht. Dat wordt steeds lastiger naarmate de voor de hand liggende woorden op zijn. Met Bij elke keer doorgeven krijgt elke houder een eigen opdracht.

Eigen opdrachten typ je onder Je eigen opdrachten, één per regel: tot 200 regels van elk hoogstens 60 tekens. Ze komen bij de ingebouwde opdrachten, of met Alleen mijn opdrachten speel je alleen die. Ze blijven op de pagina en komen nooit in de link.

Een aardappel is een strafpunt voor wie de telefoon vasthield bij de knal. Het scorebord telt ze per speler, en de regel onder Aardappels bepaalt wat er bij de grens gebeurt. Die grens ligt tussen 1 en 10 aardappels, standaard 3.

• Af bij de grens, de laatste wint (standaard): wie de grens haalt, valt af en de telefoon slaat die speler voortaan over. Wie als laatste overblijft, is de winnaar.
• Spel stopt bij de eerste die de grens haalt: zodra één speler de grens bereikt, is het spel uit en wint wie de minste aardappels heeft.
• Geen grens, alleen tellen: het scorebord telt door tot de groep zelf stopt.

In de eindstand staat wie minder aardappels heeft hoger. Bij afvallen staan spelers die nog meedoen boven spelers die af zijn, en wie later afviel boven wie eerder afviel. Spelers met evenveel aardappels delen een plaats.

Hoe lang een spel duurt, hangt van de regel af. Met 4 spelers die af zijn bij 3 aardappels duurt een spel hoogstens 11 rondes. Eindigt het spel zodra iemand de grens bereikt, dan zijn het er hoogstens 9.

Kreeg de verkeerde speler een aardappel, dan neemt Laatste aardappel terugnemen hem terug. Uitslag kopiëren zet de eindstand als tekst op het klembord, met de link naar deze pagina, en Nog een keer spelen start een nieuw spel.

Het kringspel zonder telefoon staat beschreven in Het Spelenboek, een verzameling spellen van vrijwilligers onder een CC BY 4.0-licentie. Daar geven de spelers in een kring een bal door. Een roeper staat met de rug naar de groep en roept op een zelfgekozen moment 'Stop!'. Wie dan de bal heeft, gaat zitten.

Dit spel heeft geen muziek en geen roeper: de verborgen afteltimer neemt die rol over. Daardoor kan iedereen meespelen, ook degene die anders zou roepen. Het woord bij elke beurt maakt er bovendien een woordspel van.

Wie liever met een echte bal of een pittenzak speelt, kan een afdrukbare lijst maken. Onder Een lijst met opdrachten printen kies je 20, 40 of 60 opdrachten, standaard 40. Het spel schudt de opdrachten die in het spel zitten en zet ze genummerd in twee kolommen op één pagina. Een roeper bepaalt dan, zoals in Het Spelenboek, wanneer het stopt.

Als partyspel vraagt het weinig: één telefoon en een kring. Voor een kinderfeestje is het niveau Makkelijk bedoeld, met onderwerpen die ook kinderen kunnen beantwoorden. Op een verjaardag met volwassenen geven Moeilijk of Alle niveaus door elkaar meer uitdaging.

Met Opdrachtjes aan toont de telefoon na elke knal een klein, vriendelijk opdrachtje voor wie hem vasthield, zoals 'Zing één regel van een liedje' of 'Doe je beste dierengeluid na'. Er zijn 34 van zulke opdrachtjes, en ze zijn net als de rest van het spel in het Nederlands geschreven.

Op de basisschool kan een leerkracht eigen opdrachten typen bij een onderwerp uit de les. Iedere leerling zoekt dan iets bij hetzelfde onderwerp, en een herhaling valt meteen op. Wie op de beurt van een ander wacht, denkt intussen al na.

Op dit soort feestjes passen ook andere spellen voor één telefoon, zoals wie ben ik met de telefoon op je voorhoofd en wie zou het eerst.

Een bomspel draait om een voorwerp met een verborgen timer dat rondgaat; wie het vasthoudt als het afgaat, verliest de ronde. Deze versie volgt hetzelfde idee, met het toestel als bom en bij elke beurt een woord.

Een categorieënspel, zoals Pim Pam Pet van Jumbo, vraagt woorden bij een onderwerp en een beginletter. De instelling die een onderwerp en een letter combineert, brengt dat idee naar de kring, met tijdsdruk die niemand kan zien.

Deze site staat los van elk kant-en-klaar bomspel en van elk spel met een aardappel in de naam, en verkoopt niets. Er is geen muziek, geen online spel over meerdere telefoons, geen account en geen reclame.

Tijdens een ronde blijft het scherm aan waar de browser dat ondersteunt, via de Screen Wake Lock API van W3C. Pauze zet het aftellen stil. Een ronde pauzeert ook vanzelf als het tabblad uit beeld gaat, bijvoorbeeld bij een telefoontje of na een druk op de aan-uitknop.

De link van de pagina onthoudt de instellingen. Dat zijn het soort opdracht, het niveau en wanneer er een nieuwe opdracht komt. Ook de afteltijd, het tikken, de aardappelregel met de grens, het aantal spelers en wie begint staan erin. Een gedeelde link opent zo hetzelfde spel. Namen en eigen opdrachten komen nooit in de link, en op het toestel wordt niets bewaard.