Podatek od polisy na życie

Pieniądze z ubezpieczenia na życie są co do zasady wolne od PIT. Art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia kwoty z ubezpieczeń osobowych, z dwoma wyjątkami. Pierwszy to dochód z polisy z funduszem kapitałowym (art. 24 ust. 15). Drugi to polisolokata, czyli polisa na dożycie z wypłatą zależną od indeksu albo od wskaźnika (art. 24 ust. 15a). W obu przypadkach podatek od polisy na życie wynosi 19% dochodu. Dochód to wypłata pomniejszona o wpłacone składki. Różni się sposób zapłaty. Przy polisolokacie podatek potrąca zakład ubezpieczeń, a przy polisie z funduszem rozlicza go sam podatnik. Wykup 58 000 zł przy 50 000 zł składek daje 8000,00 zł dochodu i 1520 zł podatku. Ten wynik oraz przykład polisolokaty sprawdzono w przypadkach kontrolnych. Świadczenie dla bliskich po śmierci ubezpieczonego pozostaje zwolnione.

Zwolnienie obejmuje też polisy czysto ochronne i tradycyjne polisy oszczędnościowe bez funduszu, indeksu i wskaźnika. Od nich nie płaci się podatku niezależnie od kwoty.

Polisa inwestycyjna lokuje składki w ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy (UFK), wydzieloną część aktywów zakładu. Za wpłaty nabywa się jednostki uczestnictwa, a kwota wypłaty zależy od ich ceny w dniu umorzenia. Dochodem jest wypłacona kwota świadczenia pomniejszona o sumę składek przekazanych na fundusz (art. 24 ust. 15 ustawy o PIT). Liczy się tylko ta część wpłat, która trafiła na fundusz; tę sumę podaje zakład.

Od 1 stycznia 2024 r. dochody kapitałowe z art. 30b ust. 1 pkt 5 obejmują także taki dochód, ze stawką 19%. Zakład ubezpieczeń niczego nie pobiera. Po zakończeniu roku wysyła informację PIT-8C, a podatnik wykazuje dochód w zeznaniu rocznym PIT-38 do 30 kwietnia (interpretacja KIS z 25 kwietnia 2025 r., formularz PIT-8C). Do końca 2023 r. podatek potrącał zakład.

W przykładzie domyślnym dochód 8000,00 zł daje 1520 zł do zapłaty w zeznaniu. Z wypłaty zostaje 56 480,00 zł, a sam zysk po opodatkowaniu to 6480,00 zł.

Polisolokata to ubezpieczenie na życie i dożycie, w którym świadczenie z tytułu dożycia zależy od wartości indeksu albo odpowiada składce powiększonej o umówiony wskaźnik. Dochodem jest świadczenie minus zapłacona składka (art. 24 ust. 15a).

Obowiązuje tu zryczałtowany podatek 19%, bez odliczania kosztów (art. 30a ust. 1 pkt 5a i ust. 6 ustawy o PIT). Pobiera go zakład ubezpieczeń jako płatnik w chwili wypłaty (art. 41 ust. 4). Potocznie nazywa się go podatkiem Belki, tak jak podatek od odsetek bankowych, który pokazuje kalkulator lokat. Przy składce 10 000 zł i świadczeniu 10 845,67 zł zakład potrąca 161 zł, a na konto trafia 10 684,67 zł.

Podstawę opodatkowania i kwotę podatku zaokrągla się do pełnych złotych: końcówki poniżej 50 groszy się pomija, a od 50 groszy podwyższa (art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej). Wyjątek pozwalający liczyć w groszach, § 1a, obejmuje tylko dochody z art. 30a ust. 1 pkt 1 do 3, więc polis nie dotyczy.

W przykładzie polisolokaty dochód 845,67 zł daje podstawę 846 zł. 19% z niej to 160,74 zł, po zaokrągleniu 161 zł. Kalkulator pokazuje dochód przed zaokrągleniem i podstawę po nim w osobnych wierszach.

Wykup to wypłata środków przed końcem umowy na żądanie ubezpieczającego, czyli osoby, która zawarła umowę i opłaca składki. Wykup całkowity kończy polisę. Wykup częściowy zostawia ją w mocy i umarza tylko część jednostek. Kwota wypłacana przez zakład to wartość wykupu, nazywana też świadczeniem wykupu. Jej zasady określają ogólne warunki ubezpieczenia (OWU).

Opłata likwidacyjna to potrącenie, które zakład pobiera przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy. Podatek liczy się od kwoty faktycznie wypłaconej, a więc już po opłacie, dlatego opłata obniża dochód. Gdy opłata zabierze 2000 zł z 58 000 zł, wypłata wynosi 56 000 zł, dochód 6000,00 zł, a podatek 1140 zł.

Przy wykupie częściowym ustawa nie określa, jaka część składek przypada na wypłacaną kwotę. Kalkulator przyjmuje sumę składek, którą zakład przypisał tej wypłacie. Bez tej informacji wynik jest tylko szacunkiem.

Umowa łączy trzy role. Ubezpieczający ją zawiera, ubezpieczony to osoba, której życie jest chronione, a uposażony otrzymuje pieniądze po jej śmierci. Często ubezpieczający i ubezpieczony to ta sama osoba.

Świadczenie z tytułu śmierci jest kwotą z ubezpieczenia osobowego, więc korzysta ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 4. Organy skarbowe przyjmują, że dotyczy to również polisy z UFK, gdy pieniądze otrzymuje uposażony. Kalkulator liczy więc tylko wykup i wypłatę na dożycie.

Cena jednostek może spaść, a opłaty mogą pochłonąć część wpłat. Jeśli wypłata nie przekracza składek, powstaje strata, a nie dochód, i od tej wypłaty podatku się nie płaci. Dla wykupu 45 000 zł przy 50 000 zł składek kalkulator pokazuje 0 zł. Rozliczenie straty z innymi dochodami nie jest tu liczone.

Ustawa o osobistym koncie inwestycyjnym (OKI), stosowana od 1 stycznia 2027 r., nie zmienia art. 21, 24, 30a, 30b ani 41 ustawy o PIT. Opisane zasady obowiązują więc również po tej dacie. Jednostki funduszy ubezpieczeniowych mogą być aktywami OKI. Wtedy zamiast podatku od dochodu płaci się podatek od aktywów konta, którego stawki ta strona nie omawia.

Kalkulator obejmuje wykup i wypłatę na dożycie z polisy zawartej prywatnie w krajowym zakładzie, więc kilka sytuacji pozostaje poza wynikiem.

• Polisy firmowe i umowy zawarte przez przedsiębiorcę w ramach działalności.
• Potrącenie straty z innymi dochodami w PIT-38.
• Podział składek przy wykupie częściowym, gdy zakład go nie wskazuje.
• Polisy zakładów zagranicznych i umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
• Podatek od spadków i darowizn.
• Konta emerytalne IKE i IKZE, które mają własne zasady.

Skargi na zakład ubezpieczeń, na przykład o wysokość wypłaty, rozpatruje Rzecznik Finansowy, a nadzór nad rynkiem sprawuje KNF. Przepisy sprawdzono 26 września 2026.