Verbanden spel

Achter het rooster zitten vier groepen, elk met één verband dat de woorden ervan delen. Je tikt woorden aan en kiest ‘Indienen’. Horen ze samen bij één groep, dan verdwijnen ze en verschijnt de groep als gekleurde balk met haar verband. Zitten er drie uit dezelfde groep tussen, dan meldt het spel ‘Bijna! Eén woord hoort in een andere groep.’ Dat telt wel als fout.

Woorden selecteren doe je door erop te tikken; nog een tik haalt een woord weer weg. Elke andere verkeerde gok is ook een fout. Je hebt vier kansen: bij de laatste fout eindigt het bord en toont het spel alle groepen. Dezelfde combinatie opnieuw indienen kost niets, want het spel ziet dat je die al probeerde.

Onder het rooster staan de knoppen. ‘Husselen’ zet de woorden die over zijn in een nieuwe willekeurige volgorde, wat soms een verband zichtbaar maakt. ‘Selectie wissen’ haalt je keuze in één keer weg, ‘Hint’ noemt een verband en ‘Indienen’ legt je keuze voor. Zijn drie groepen gevonden, dan vormen de laatste woorden vanzelf de laatste groep.

Een klok loopt er niet: je denkt zo lang na als je wilt. Wie vastloopt, kan opgeven met ‘Toon de antwoorden’ en nog een tik ter bevestiging; het bord telt dan als niet opgelost en alle groepen worden zichtbaar. Met ‘Dit bord printen’ komt het bord op papier zoals het begint, met de antwoorden op een tweede pagina.

Dit voorbeeld komt nooit terug als puzzel van een dag of als oefenbord, dus de uitleg verklapt niets. Het bord opent met deze zestien woorden: slot, taart, mus, reiger, merel, kraai, kip, krat, regel, brood, bel, vuil, pad, pomp, kaap en pannenkoek.

Vogels springen het eerst in het oog, maar het zijn er vijf: merel, mus, reiger, kraai en kip. Dat is er één te veel. De kip is het valse spoor, want ze past ook bij ‘dingen die je kunt bakken’. Die groep heeft zonder kip maar drie woorden: brood, taart en pannenkoek. De kip hoort dus in de pan, en de vogels zijn merel, mus, reiger en kraai.

Pad, bel, slot en pomp lijken los van elkaar te staan, tot je er fiets voor zet: fietspad, fietsbel, fietsslot en fietspomp. Losse woorden als deze zijn handige afleiders, want vaak hebben ze een dubbele betekenis. Pad is als het pad een weg, maar als de pad een dier. Een slot kan een kasteel zijn of het einde van een verhaal.

De laatste groep is woordspel: haal de eerste letter weg en kaap wordt aap, regel wordt egel, krat wordt rat en vuil wordt uil. Zo'n groep valt pas op als de rest al ligt. Het voorbeeld laat zien hoe valse sporen werken: een woord trekt naar de groep die het eerst opvalt, terwijl het elders nodig is.

Elke groep heeft een niveau, van 1 voor het meest directe verband tot 4 voor het lastigste. Zo heeft elk bord een vaste opbouw in moeilijkheidsgraad. Op niveau 1 staat meestal een gewone categorie die bijna iedereen herkent, zoals vogels. Op niveau 4 gaat het vaak om een woordspeling.

Elk niveau heeft een eigen kleur: niveau 1 groen, 2 blauw, 3 oranje en 4 paars. Die kleuren en hun volgorde zijn een keuze van deze site. In het voorbeeld is ‘Vogels’ dus groen en ‘Zonder eerste letter een dier’ paars. Een gevonden themagroep verschijnt in haar kleur, met het verband erboven en de woorden eronder.

Na een bord toont de uitslag per gok een regel gekleurde vierkantjes, één per woord, in de kleur van de groep waar dat woord bij hoort. Een regel in één kleur is een gevonden groep; een regel met kleuren door elkaar was een fout. Zo is te zien hoe het bord verliep, zonder dat de woorden verklapt worden.

Een verband kan om betekenis gaan, om de vorm van een woord of om een woord dat je ervoor of erachter zet. Op de borden van deze site komen deze soorten voor.

• Een overkoepelend begrip, zoals vogels in het voorbeeld, waar alle vier de woorden onder vallen. Soms is dat een verzamelnaam als vee of servies, een woord dat een hele soort dingen samen noemt.
• Synoniemen: verschillende woorden voor hetzelfde ding.
• Dingen waarmee je hetzelfde kunt doen, zoals ‘dingen die je kunt bakken’ in het voorbeeld.
• Een samenstelling met een vast woord ervoor of erachter, zoals ‘Fiets___’, of een vaste uitdrukking met een gat erin.
• Een woordspeling: een verborgen woord, een letter die wegvalt, een woord dat achterstevoren iets anders is, of een woord met nog een tweede betekenis.

Volgens de Taalunie is een samenstelling een woord dat ontstaat door twee of meer woorden die ook los voorkomen samen te voegen, zoals okergeel en hoofdluis. Soms komt er een klank tussen: koekenpan heeft een tussen-n en stationsstraat een tussen-s. Of een samenstelling zo'n tussenklank krijgt, staat niet altijd vast: ‘Er zijn geen harde regels’, schrijft de Taalunie zelf.

Op het voorbeeldbord staat pannenkoek, met een tussen-n, en fietsslot, waarin de s van fiets en de s van slot gewoon naast elkaar staan. De spelling op de borden volgt de Woordenlijst van de Taalunie. Volgens het Besluit bekendmaking spellingvoorschriften (Staatscourant 2026, 25142) is de officiële spelling de online Woordenlijst, die steeds actueel wordt gehouden.

Een gemeenschappelijk thema kan dus heel verschillend zijn, maar het lidwoord speelt bij deze borden geen rol: of een woord de of het krijgt, maakt voor een groep niet uit. Voor die vraag is er op deze site de of het opzoeken, met de regel erbij.

In De Slimste Mens van KRO-NCRV heet een van de rondes de Puzzel. Volgens de omroep verschijnt er op werkdagen een puzzel in de app van het programma. De regels van die ronde bepaalt de omroep. Dit spel is er geen versie van en heeft eigen regels.

In dit spel heeft elk bord vier groepen, met vier fouten als grens en zonder klok. Het spel op deze pagina draait om associëren: bij een woord bedenken waar het aan doet denken en welke andere woorden daarbij passen.

Wie voor een quizavond een puzzelronde zelf wil maken, kan met ‘Zelf maken’ een bord van vier groepen samenstellen en het als link delen. Dat bord volgt dan de regels van dit spel, niet die van de tv-quiz.

Om middernacht op de klok van je eigen apparaat verschijnt de volgende puzzel. Iedereen die in het Nederlands speelt, krijgt die dag hetzelfde bord, met de woorden in dezelfde beginvolgorde. Puzzel 1 was de dagelijkse puzzel van 13 oktober 2026.

De Nederlandse borden komen op volgorde langs; er zijn er nu 70. De borden die tot nu toe geschreven zijn, dekken de dagen tot en met 21 december 2026. Komen er geen borden bij, dan begint het schema op 22 december 2026 weer bij het eerste bord.

In het archief staan de eerdere dagen van de huidige ronde, de nieuwste bovenaan, elk met datum en stand: opgelost, niet opgelost, bezig of nog niet gespeeld. Zo speel je oude puzzels die je miste. Een dag die je al uitspeelde, toont daar je uitslag.

Daarnaast zijn er 32 oefenpuzzels die nooit als bord van een dag verschijnen, zodat oefenen niets verklapt. ‘Speel een oefenbord’ kiest er willekeurig een die je nog niet speelde. Onbeperkt nieuwe borden belooft het spel niet, maar met de oefenborden en het archief is er meer dan één bord per dag.

Je statistieken gelden alleen voor de borden van de dag: gespeeld, aandeel opgelost, huidige reeks, langste reeks en het aantal opgeloste borden per aantal fouten, naast de niet opgeloste. De reeks telt alleen dagen die je op de dag zelf oplost. Een dag uit het archief telt mee als gespeeld, maar niet voor de reeks.

Uitslagen en borden die nog lopen, ook borden uit een link, bewaart je browser in de webopslag die de HTML-standaard van de WHATWG beschrijft, onder de naam word-groups-game-results. Niets daarvan gaat naar een server en niets wijst naar jou; wie de sitegegevens wist, wist ook dit. Na het laden werkt spelen zonder verbinding, maar opnieuw laden niet.

Op deze site werkt ook Husseldag met één puzzel per dag, maar dan met gehusselde letters in plaats van groepen. Een woordpuzzel met één opgave per dag is ook Wordle; daarvoor is er de Wordle helper met Nederlandse woorden.

Met ‘Zelf maken’ vul je vier verbanden in met elk vier woorden, de makkelijkste groep eerst; die volgorde bepaalt de kleuren. Een woord mag hoogstens 24 tekens lang zijn, een verband 60. Een woord dat twee keer voorkomt, weigert het spel, ook als alleen hoofdletters of accenten verschillen.

Zo is een eigen puzzel maken voor familie of collega's snel gedaan. ‘Speel het’ opent het bord meteen, en ‘Link kopiëren’ zet het hele bord in een link, achter het #-teken. Volgens RFC 3986 van de Internet Engineering Task Force, sectie 3.5, stuurt een browser wat achter dat teken staat nooit naar een server.

Het bord wordt dus nergens op een server bewaard; wie de link opent, speelt het. ‘Voorbeeld invullen’ zet het voorbeeldbord van deze pagina in de velden, als begin. Een bord uit een link heeft iemand anders gemaakt, en deze site heeft het niet nagekeken.

Je resultaat delen gaat na elk bord met ‘Resultaat kopiëren’. Dat kopieert een titel, de regels gekleurde vierkantjes, het aantal hints als je die gebruikte, en een link naar het bord.

Zeggen wat woorden gemeen hebben, is een oude testtaak. In The Measurement of Intelligence uit 1916 beschrijft Lewis Terman zijn Stanford-versie van de Binet-Simon-schaal. Kinderen van 8 jaar moeten daarin zeggen waarin hout en kolen op elkaar lijken; op 12 jaar gaat het om meer dingen tegelijk.

Een rooster dat in groepen van vier uiteenvalt, zat al in de Britse tv-quiz Only Connect. Volgens de BBC was de eerste aflevering op 15 september 2008 te zien op BBC Four. Volgens The New York Times Company opende de bètaversie van Connections, een merk van dat bedrijf, op 12 juni 2023. Deze site is niet verbonden aan de BBC of aan de New York Times.

Psychologen meten zulke verbanden al lang. Bowden en Jung-Beeman verwijzen naar de Remote Associates Test van Mednick uit 1962. In hun eigen studie uit 2003 gaven ze 144 opgaven van drie woorden. Bij elke opgave vormt één oplossingswoord met elk ervan een samenstelling of vaste combinatie, zoals STONE bij de Engelse woorden AGE, MILE en SAND. Binnen 30 seconden werd ongeveer 50% opgelost, vaak met een aha-gevoel.

Voor het Nederlands bouwden De Deyne, Navarro en Storms in 2013 een groot netwerk van woordassociaties. Meer dan 70.000 deelnemers gaven associaties bij meer dan 12.000 woorden, en niet één maar meerdere per woord. Zulke gegevens laten zien welke woorden voor Nederlandstaligen bij elkaar horen.

Samadarshi en collega's testten in 2024 spelers en taalmodellen op 438 borden van het Amerikaanse spel. Ervaren spelers losten 32 van 50 borden volledig op, beginners 18 van 100. Het beste taalmodel kwam op 18% van alle borden.

Brooker en collega's vroegen in 2019 19.078 cognitief gezonde volwassenen van 50 tot 93 jaar hoe vaak ze woordpuzzels maken. Wie dat vaker deed, scoorde beter op denktests. Dat is een samenhang, geen bewijs dat puzzelen het denken verbetert of beschermt; volgens de onderzoekers moet dat nog getoetst worden.

Door eerst alle woorden te lezen en te zoeken naar woorden die op twee plaatsen passen, want daar zit meestal het valse spoor. Een groep met meer dan vier kandidaten is verdacht; een groep met precies genoeg woorden ligt vaak al vast.

Kort gezegd werkt het zo. Op het scherm staan zestien woorden die samen vier groepen van vier vormen, en elke groep deelt één verband. Je kiest vier woorden en dient ze in. Klopt de groep, dan verschijnt ze in haar kleur met het verband erbij. Een verkeerde keuze kost een kans, ook als er maar één woord fout zat, en na vier fouten is het bord voorbij.

De verbanden vind je door per woord te bedenken waar het allemaal bij past. Woorden met een dubbele betekenis zijn vaak afleiders, en de lastigste groep draait meestal om woordspel. Hints kosten geen kans: elke hint noemt het verband van de makkelijkste groep die nog open ligt en nog niet genoemd is, tot drie per bord. Om middernacht komt er een nieuw bord.

Gokken helpt weinig. Een eerste gok van vier uit zestien kan op 1.820 manieren, en de woorden zijn op 2.627.625 manieren in groepen te verdelen. Na één gevonden groep zijn dat er nog 5.775, na twee nog 35. Elke gevonden groep maakt het bord dus veel kleiner.

Een hint verschijnt nooit als er nog maar één groep over is; die volgt dan vanzelf. De uitslag en de gedeelde tekst vermelden hoeveel hints je gebruikte, zodat iedereen ziet hoe een bord is opgelost.