Kleuren onthouden spel

Elke ronde begint met één kleur die het speelveld vult, met een aftelklok erboven. Is de tijd om, dan verdwijnt de kleur en verschijnen drie schuifregelaars op een willekeurige stand, nooit op het antwoord. Je schuift tot de kleur op het scherm lijkt op wat je hebt onthouden en tikt op Klaar. Het spel meet dan hoe ver jouw kleur van de doelkleur ligt en zet dat verschil om in punten.

Een voorbeeld: de doelkleur is een zacht lichtblauw met tint 210°, verzadiging 40% en helderheid 80%, hexcode #7AA3CC. Stel dat je uit je hoofd 222°, 52% en 70% instelt. Dat geeft #5672B3, een dieper en donkerder blauw, op ΔE 16,5 van het origineel. Het spel geeft daarvoor 4,6 van de 10 punten, het oordeel ‘Een beetje ernaast’ en deze feedback.

• Te donker: helderheid 10 punten te laag.
• Te fel: verzadiging 12 punten te hoog.
• Tint 12° ernaast.

Na elke kleur staan de doelkleur en jouw kleur naast elkaar, met hun waarden in een klein overzicht. Na de laatste kleur volgt je totaal, met per kleur de punten.

Voor dit spel bestaat geen norm of bond. Het aantal kleuren, de kijktijden, de puntencurve, de oordelen en de grenzen voor de feedback zijn daarom keuzes van deze site. Hoe de site zulke keuzes maakt en bronnen naloopt, staat in de werkwijze.

Het spel heeft drie spelvormen, en voor elke spelvorm houdt het een eigen beste score bij. Je kiest de spelvorm boven het speelveld, en zolang een spel loopt, ligt de keuze vast.

• Kleuren van vandaag is de dagelijkse ronde. Iedereen krijgt op dezelfde kalenderdag dezelfde 5 kleuren, in elke taal van deze site, en elke kleur staat 5 seconden in beeld.
• Vrij spel geeft 5 nieuwe kleuren per spel. De kijktijd kies je zelf: 2, 3, 5 of 10 seconden.
• De vergelijkmodus is de laatste keuze onder Kijktijd: de kleur blijft dan naast de schuifregelaars staan. Zo leer je rustig hoe de drie regelaars samenwerken, zonder dat je geheugen meetelt.
• Vlagkleuren vraagt 5 kleuren van verschillende vlaggen, helemaal uit je hoofd en zonder dat je vooraf iets ziet.

De dagelijkse kleuren hangen alleen af van de datum op je eigen apparaat. Wie op dezelfde dag speelt, krijgt dus dezelfde opgave, al toont elk scherm die kleuren iets anders.

Buiten de dagelijkse ronde trekt het spel de kleuren pas als je op Start tikt, met de cryptografische toevalsgetallen van je browser. Zonder vlaggen ligt de verzadiging steeds tussen 25% en 100%, de helderheid tussen 30% en 100%.

Die kleuren liggen op hele stappen van de schuifregelaars, dus een perfecte 10 is haalbaar. Twee kleuren in hetzelfde spel verschillen minstens ΔE 15, zodat geen spel een kleur herhaalt.

Na afloop zet Uitslag kopiëren een regel op het klembord met je totaal, een link en een gekleurd vierkantje per kleur. Een vierkantje is groen vanaf 8 punten, geel vanaf 5 punten en anders rood, zodat de kleuren zelf geheim blijven.

De drie schuifregelaars volgen het HSB-model: hue, saturation en brightness, in het Nederlands tint, verzadiging en helderheid. Elke regelaar verandert één eigenschap van de kleur.

• Tint, ook kleurtoon genoemd, is de plek op een kleurcirkel, uitgedrukt in graden. Rond de cirkel volgen rood, geel, groen, cyaan, blauw en magenta elkaar op, en daarna begint rood opnieuw.
• Verzadiging zegt hoe zuiver een kleur is. Helemaal links staat een grijs, helemaal rechts de felste kleur die het scherm bij die tint en helderheid maakt.
• Helderheid zegt hoe licht een kleur is. Het is het sterkste van de drie schermkanalen rood, groen en blauw; helemaal links is elke kleur zwart.

De CIE omschrijft tint in haar internationale verlichtingsvocabulaire als de eigenschap waardoor een vlak lijkt op rood, geel, groen of blauw, of op een mengsel van twee buren daarvan. De regelaar is de schermversie daarvan: een hoek in een rekenmodel, geen meting van wat je ziet.

Hetzelfde model heet ook HSV, met de V van value, in het Nederlands waarde. Waarde en helderheid zijn hier dus twee namen voor één en dezelfde regelaar. Alvy Ray Smith beschreef het model als een zeshoekige kegel in zijn SIGGRAPH-artikel Color Gamut Transform Pairs.

Achter de schermen werkt het scherm met RGB: drie kanalen voor rood, groen en blauw. Elke stand van de regelaars wordt zo'n RGB-kleur, en de hexcode schrijft die kleur als zes tekens na een hekje, twee per kanaal. De balk van elke regelaar laat zien welke kleuren die regelaar geeft bij de huidige stand van de andere twee.

Gelijke stappen op een regelaar zijn geen gelijke zichtbare verschillen. Een fel geel en een fel blauw staan allebei op volle helderheid, terwijl het blauw veel donkerder oogt. Daarom telt het spel geen afstanden op de regelaars, maar het kleurverschil zoals een formule het voor de menselijke waarneming schat.

De feedback noemt een regelaar pas als die duidelijk ernaast stond: helderheid vanaf 6 punten op de schaal, verzadiging vanaf 8 punten en tint vanaf 8°. Over de tint zegt het spel alleen iets bij een doelkleur met minstens 15% verzadiging en minstens 15% helderheid. Een grauwe of heel donkere kleur heeft namelijk nauwelijks een tint om te onthouden.

Bij een kleurverschil van ΔE 1,0 houd je 9,8 van de 10 punten over, bij ΔE 20,0 nog 3,7. Daartussen loopt een vloeiende curve, zonder sprongen.

Kort samengevat werkt het spel zo. Een kleur verschijnt op een neutraal grijs vlak en verdwijnt na de kijktijd. Met de drie regelaars bouw je hem uit je geheugen na en tik je op Klaar. Het spel rekent beide kleuren om naar CIELAB, een kleurruimte met één as voor licht en donker en twee assen voor de kleur zelf. Daarin berekent het met de formule CIEDE2000 één getal voor het kleurverschil: Delta E, geschreven als ΔE. Dat getal gaat door een curve: punten = 10 × e^(−(ΔE ÷ 20)^1,3), afgerond op één decimaal. Een klein verschil kost bijna niets, bij ΔE 20 blijven 3,7 punten over en een wilde gok levert vrijwel niets op. Na 5 kleuren tel je de afgeronde scores op, tot hoogstens 50.

CIEDE2000 is de formule die de Internationale Commissie voor Verlichting (CIE) vastlegt in de norm ISO/CIE 11664-6:2022. De code van het spel reproduceert alle 34 testparen die Sharma, Wu en Dalal publiceerden; de University of Rochester biedt die testgegevens aan.

De oordelen zijn grenzen van deze site: onder ΔE 2 ‘Precies goed’, onder 5 ‘Heel dichtbij’, onder 10 ‘Dichtbij’, onder 20 ‘Een beetje ernaast’ en vanaf 20 ‘Ver ernaast’. Een verschil van ΔE 2,0 levert zo nog 9,5 punten op, ΔE 40,0 maar 0,9.

Een algemene grens voor wat een oog nog ziet, bestaat voor CIEDE2000 niet. In het Journal of Esthetic and Restorative Dentistry beschreven Paravina en collega's een proef met 175 waarnemers en tandheelkundige keramiek in een lichtkast. Bij ΔE 0,8 merkte de helft van hen een verschil op, bij 1,8 vond de helft het niet langer acceptabel. Dat zijn metingen aan keramiek, geen cijfers voor een scherm.

Minder precies dan wanneer je twee kleuren naast elkaar vergelijkt. In meerdere studies naar het kleurgeheugen spreiden de antwoorden uit het geheugen meer dan bij een directe vergelijking.

Newhall, Burnham en Clark lieten in 1957 25 testkleuren namaken, uit het geheugen en met het origineel ernaast. Volgens hun artikel in het Journal of the Optical Society of America gaf het geheugen meer spreiding, kortere insteltijden, systematisch zuiverdere kleuren en iets hogere luminanties.

Pérez-Carpinell, Baldoví, de Fez en Castro werkten in 1998 met 50 waarnemers en Munsell-kleurstalen, zo schrijven ze in Color Research and Application. Naast elkaar bleven de gemiddelde verschillen meestal onder 1 CIELAB-eenheid, uit het geheugen lagen ze over het algemeen hoger.

Ook de wachttijd van 15 seconden, 15 minuten of 24 uur maakte in die proef verschil. Oranje bleef het best hangen, geel, lichtgroen, blauw en roze het slechtst.

In Vision Research beschreef Uchikawa in 1983 een pauze van 3 seconden tussen twee kleuren. De drempel om kleurzuiverheid te onderscheiden lag dan 1,5 tot 2,0 keer zo hoog als bij kleuren naast elkaar.

Nilsson en Nelson toetsten in 1981 het geheugen voor 16 kleurtonen, na wachttijden van 0,1 tot 24,3 seconden. Ze vonden kleine verschuivingen en een opslag die opvallend weinig vertekend was, met een spreiding die geleidelijk groeide.

Allred en Olkkonen vatten in 2015 samen waar het onderzoek het over eens is. De spreiding neemt toe in de eerste seconden van het iconisch geheugen en het werkgeheugen, het actieve deel van het kortetermijngeheugen. Daarna bereikt ze een plateau.

Eén studie, het proefschrift van Laws aan Virginia Tech uit 2000, liet 52 studenten kleuren op een computerscherm onthouden. Daar waren de fouten het grootst in lichtheid, dan in verzadiging en het kleinst bij de kleurtoon. Vakgenoten hebben dat proefschrift niet beoordeeld zoals een tijdschriftartikel.

Al die proeven liepen onder labomstandigheden, en geen ervan drukt fouten uit in CIEDE2000. De oordelen van dit spel zijn dus geen gemeten norm, wel een maat om je eigen rondes onderling te vergelijken.

Een kleur uit het geheugen is niet alleen minder precies, ze kan ook een kant op schuiven. Meerdere studies zagen herinnerde kleuren feller worden, terwijl andere de kleurtoon nauwelijks vertekend vonden.

Bartleson liet in 1960 50 waarnemers uit 931 Munsell-stalen de kleur van bekende voorwerpen kiezen, zoals gras en baksteen. Volgens het artikel namen verzadiging en lichtheid in de meeste gevallen toe in het geheugen.

De Fez, Capilla, Luque, Pérez-Carpinell en del Pozo gebruikten in 2001 34 kleurmonsters en een wachttijd van 10 minuten. Zowel uit het geheugen als naast elkaar neigden de antwoorden naar kleurrijkere kleuren dan het origineel. Voor de tint vonden ze geen vast patroon.

Ook bij Uchikawa schoven herinnerde kleuren voor de meeste golflengten op naar een hogere verzadiging.

Bae, Olkkonen, Allred en Flombaum toonden in 2015 een kleur 100 milliseconden en daarna 900 milliseconden niets. Op een kleurenwiel trokken de antwoorden weg van de grenzen tussen kleurcategorieën, naar het hart van een categorie, zelfs zonder wachttijd. Kleuren dicht bij een typische kleur onthielden de deelnemers preciezer, in hun voorbeeld een geel beter dan een blauw. De groep met wachttijd was klein, dus de proef geldt vooral als illustratie.

Olkkonen, McCarthy en Allred zagen in 2014 bij wachttijden van 0,4 tot 4 seconden dat geschatte kleurtonen naar het gemiddelde van de getoonde reeks trokken. Of het geheugen zelf een vaste vertekening toevoegt, is volgens Allred en Olkkonen nog een punt van discussie.

In het spel zie je per kleur welke kant je op ging. De feedback ‘Te fel’ of ‘Te grauw’ gaat over de verzadiging, ‘Te licht’ of ‘Te donker’ over de helderheid.

Een officiële kleurcode heeft de Nederlandse vlag niet: een RGB- of hexwaarde van de overheid is nergens vrij te vinden. De regels noemen de kleuren in woorden, niet in cijfers voor een scherm.

Het Koninklijk Besluit nr. 93 van 1937 stond in de Nederlandsche Staatscourant en is te lezen via Delpher van de Koninklijke Bibliotheek. Het zegt alleen: ‘De kleuren van de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden zijn rood, wit en blauw.’ Een schakering noemt het besluit niet.

De namen van de schakeringen komen later. De Vlaginstructie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uit 2009 beschrijft ze als helder vermiljoen, helder wit en kobaltblauw. Het Koninklijk Huis gebruikt dezelfde namen. Over de afmetingen zijn volgens dat handboek geen voorschriften; lengte en breedte staan in het algemeen in de verhouding 3:2.

Een technische norm bestond wel: NEN 3055 uit 1958, over vlaggekleuren in rood en blauw. Volgens NEN is die norm sinds 13 april 2026 ingetrokken. Ook voor het uithangen bestaat geen wet: volgens de Rijksoverheid kent Nederland geen wettelijke regels voor het gebruik van de vlag.

In de spelvorm Vlagkleuren gebruikt het spel daarom een eigen referentie: de kleuren van de vlagafbeelding. Voor Nederland zijn dat rood #AE1C28 en blauw #21468B. Het witte vlak vraagt het spel niet, omdat wit te makkelijk is.

Die spelvorm put uit 40 vlaggen met samen 73 kleuren, uit dezelfde afbeeldingen van het open project flag-icons als de vlaggenquiz. Het spel noemt het land en de kleur en laat vooraf niets zien. Pas na Klaar verschijnt de vlag naast je score.

Zwarte en witte banen en kleuren die alleen in een klein embleem staan, laat het spel weg. Vlagkleuren liggen niet op de hele stappen van de regelaars, dus een volle 10 is hier niet altijd haalbaar. Het hoogst haalbare ligt voor elke vlagkleur wel op minstens 9,9 punten. Een vlag onthoud je als een bekend voorwerp, het soort geheugen dat Bartleson onderzocht.

Oranje hoort niet bij de driekleur. Volgens het Koninklijk Huis werd het oranje rond de zeventiende eeuw geleidelijk vervangen door rood. Tegenwoordig zie je oranje vooral terug in de oranje wimpel, en bij Nederland vraagt het spel nooit om oranje.

Het speelveld is in het lichte en het donkere thema hetzelfde neutrale grijs, #808080, oftewel sRGB 128, 128, 128. Een kleur ziet er op wit anders uit dan op zwart, een effect dat simultaancontrast heet.

Volgens de CSS Color Module Level 4 van het World Wide Web Consortium is sRGB de standaardkleurruimte van het web. Het spel berekent het verschil uit de sRGB-waarden die het naar het scherm stuurt. Wat je werkelijk ziet, hangt daarna af van het beeldscherm zelf.

Apple beschrijft hoe Night Shift de kleuren van het scherm 's avonds naar het warmere eind van het spectrum verschuift. Ook True Tone verandert de weergave. Microsoft legt uit hoe je in Windows de helderheid en kleur van het beeldscherm wijzigt, inclusief een nachtstand met warmere kleuren.

Een donkere modus, een lage helderheid of een scherm dat niet gekalibreerd is, verandert het beeld ook. De ΔE in de uitslag is daarom een schatting van wat het scherm toont, geen meting van je ogen. Uitslagen van twee schermen zijn niet precies te vergelijken.

Dit spel test je kleurenzien niet en meet niets medisch. Hoe klein een verschil tussen twee tinten naast elkaar kan worden, laat het spel vind de afwijkende kleur zien.