Kalkulator kredytowy

Typowy kredyt gotówkowy spłaca się w ratach równych: każda rata ma tę samą wysokość i składa się z odsetek za dany miesiąc oraz części kapitału. Kredyt na 40 000 zł na 60 miesięcy przy oprocentowaniu nominalnym 9% oznacza ratę 830,33 zł i łącznie 9820,10 zł odsetek.

Proporcje wewnątrz raty zmieniają się z czasem. Odsetki liczy się od pozostałego do spłaty kapitału, dlatego na początku są najwyższe: z pierwszej raty w wysokości 830,33 zł aż 300,00 zł to odsetki, a tylko 530,33 zł to spłata kapitału. Pod koniec okresu niemal cała rata spłaca kapitał. Harmonogram spłat pod wynikiem pokazuje to przesunięcie rok po roku. Ta sama rata należy do przypadków kontrolnych, które kalkulator przelicza przy każdej publikacji.

Oprocentowanie nominalne to stopa, według której bank nalicza odsetki w każdej racie. RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania, wyraża całkowity koszt kredytu w skali roku: uwzględnia miesięczne naliczanie odsetek oraz prowizję, ubezpieczenie i inne obowiązkowe opłaty. To RRSO bank musi podać w każdej reklamie i to ono pozwala rzetelnie porównać oferty.

Nawet bez prowizji RRSO jest wyższe od oprocentowania: 9% z przykładu daje RRSO 9,38%. Prowizja w wysokości 1600 zł nie zmienia raty, ale podnosi RRSO do 11,31%, bo kredytobiorca dostaje mniej pieniędzy, a oddaje tyle samo.

Znaczenie ma także ubezpieczenie. Jeśli bank wymaga go jako warunku udzielenia kredytu, jego koszt wlicza się do RRSO. Ubezpieczenie dobrowolne nie wchodzi do RRSO, ale nadal zwiększa to, co faktycznie trzeba zapłacić, dlatego warto policzyć je osobno.

Warto też zwrócić uwagę na rodzaj rat. Przy ratach malejących RRSO bywa wyższe niż przy ratach równych, choć łącznie zapłaci się mniej odsetek. Wynika to z tego, że więcej pieniędzy oddaje się wcześniej. RRSO dobrze porównuje oferty z tym samym rodzajem rat, gorzej oferty z różnymi.

Przy ratach malejących część kapitałowa jest co miesiąc taka sama. Ponieważ odsetki liczy się od coraz mniejszego zadłużenia, każda kolejna rata jest nieco niższa od poprzedniej.

Raty malejące są w sumie tańsze, bo dług maleje szybciej, ale wymagają najwyższych wpłat na samym początku, co obniża też zdolność kredytową przy wnioskowaniu. Raty równe dają stałą kwotę, łatwiejszą do zaplanowania w domowym budżecie.

Tryb „Ile można pożyczyć” odwraca rachunek raty równej. Zamiast kwoty kredytu wpisuje się najwyższą ratę, jaką domowy budżet uniesie co miesiąc, a kalkulator wyznacza kapitał, który ta rata spłaci w wybranym okresie przy podanym oprocentowaniu nominalnym. Rata 830 zł przez 60 miesięcy przy 9% pozwala spłacić kredyt na 39 983,90 zł, a ta sama rata przez 84 miesiące odpowiada kwocie 51 587,79 zł. Wynik jest zaokrąglany w dół do grosza, więc rata z harmonogramu nigdy nie przekracza wpisanej kwoty. Przy ratach malejących decyduje pierwsza, najwyższa rata. Dłuższy okres podnosi możliwą kwotę kredytu, ale zwiększa też łączne odsetki, co pokazuje tabela w sekcji o okresie kredytowania. To czysta arytmetyka: bank dodatkowo bada zdolność kredytową, historię w BIK i pozostałe zobowiązania, a dochód netto z etatu lub zlecenia pokazuje kalkulator wynagrodzeń.

Ten sam kredyt rozłożony na różną liczbę miesięcy daje inną ratę i inną sumę odsetek, co pokazuje zestawienie trzech okresów.

Dłuższy okres kredytowania obniża ratę, ale podnosi odsetki, bo dług pozostaje niespłacony dłużej. Przy 84 miesiące ten sam kredyt kosztuje 643,56 zł miesięcznie, ale aż 14 059,43 zł odsetek zamiast 9820,10 zł.

W Polsce koszt kredytu jest ograniczony prawem na dwa sposoby. Odsetki maksymalne wynoszą dwukrotność sumy stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego (Kodeks cywilny, art. 359), więc zmieniają się razem ze stopami procentowymi. Oprocentowanie żadnego kredytu nie może ich przekroczyć.

Osobno ograniczone są pozaodsetkowe koszty kredytu, czyli prowizje i opłaty. Od 18 grudnia 2022 roku nie mogą przekroczyć 10% całkowitej kwoty kredytu plus 10% za każdy rok kredytowania, a łącznie nie więcej niż 45% (ustawa o kredycie konsumenckim, art. 36a). Dla kredytu 40 000 zł na 60 miesięcy limit wynosi 18 000 zł.

Ustawa o kredycie konsumenckim pozwala spłacić kredyt przed terminem, w całości lub w części, a odsetki za pozostały okres przestają być należne. Wcześniejsza spłata przy stałym oprocentowaniu może wiązać się z rekompensatą dla banku, nie wyższą niż 1% spłacanej kwoty, gdy do końca umowy zostało ponad rok, i 0,5%, gdy mniej. Po wyroku TSUE w sprawie Lexitor bank musi też proporcjonalnie zwrócić koszty pobrane na początku, w tym prowizję (wyjaśnienia Rzecznika Praw Obywatelskich).

Przysługuje również odstąpienie od umowy w ciągu 14 dni od jej zawarcia, bez podawania przyczyny. Zwraca się wtedy wypłacony kapitał i odsetki za dni, w których korzystało się z pieniędzy.

Kredyty gotówkowe mają najczęściej oprocentowanie stałe, więc rata nie zmienia się przez cały okres. Kredyty o oprocentowaniu zmiennym, przede wszystkim hipoteczne, opierają się na wskaźniku rynkowym. Przez lata był to WIBOR, który zastępuje teraz POLSTR: od 2026 roku banki wprowadzają oferty oparte na nowym wskaźniku, a od 2027 roku nowe umowy nie powinny już korzystać z WIBOR.

Przy oprocentowaniu zmiennym kalkulator pokazuje ratę dla dzisiejszej stopy. Po każdej zmianie wskaźnika rata jest przeliczana na nowo.

Przed udzieleniem kredytu bank sprawdza historię w BIK, czyli Biurze Informacji Kredytowej, gdzie zapisane są dotychczasowe kredyty i terminowość ich spłaty. Opóźnienia widoczne w raporcie obniżają ocenę punktową i mogą zamknąć drogę do finansowania.

Następnie bank ocenia, czy zdolność kredytowa wystarczy do obsługi raty: porównuje dochody z wydatkami i innymi zobowiązaniami. Od 20 listopada 2026 obowiązuje nowa unijna dyrektywa o kredycie konsumenckim. Obejmuje kredyty do 100 000 € zamiast 75 000 €, po raz pierwszy także odroczone płatności typu kup teraz, zapłać później, i zaostrza obowiązek badania zdolności. Sposób liczenia raty i RRSO się nie zmienia.

Najdroższe pomyłki przy kredycie gotówkowym biorą się z patrzenia wyłącznie na ratę, a nie na całkowity koszt razem z prowizją i odsetkami.

1. Porównywanie ofert po oprocentowaniu zamiast po RRSO, które zawiera prowizję i opłaty.
2. Wybieranie najdłuższego okresu dla najniższej raty bez sprawdzenia, ile to kosztuje w odsetkach.
3. Pomijanie prowizji, niewidocznej w racie, ale widocznej w RRSO.
4. Porównywanie RRSO ofert z ratami równymi i malejącymi tak, jakby były tym samym produktem.
5. Brak wniosku o zwrot prowizji po wcześniejszej spłacie.
6. Liczenie zdolności od kwoty brutto zamiast od wynagrodzenia netto, które faktycznie trafia na konto.