Provincies en hoofdsteden oefenen

De quiz noemt of toont steeds één provincie en controleert je antwoord meteen. Je zoekt haar op, kiest de juiste naam of typt die zelf. Daarna kleurt ze groen als je het meteen wist, geel als het later lukte en rood als je haar miste. Aan het eind zie je zo welke provincies nog niet vastzitten.

Bij 'Aanwijzen op de kaart' tik je de genoemde provincie aan, met 3 pogingen per vraag. Een verkeerde tik kleurt de aangetikte provincie even rood en toont haar naam. Na de laatste mislukte poging telt ze als gemist. Een tweede tik op dezelfde verkeerde provincie, of op een provincie die al gevonden is, kost niets.

Bij 'Kiezen uit vier namen' is één provincie gemarkeerd en kies je uit 4 namen. De 3 foute namen komen uit de 6 provincies die er het dichtst bij liggen, zodat de ligging het antwoord niet verraadt. Je hebt één kans. Telt een landsdeel te weinig provincies, dan vult de quiz aan met de dichtstbijzijnde uit de rest van het land.

Bij 'De naam typen' typ je de naam van de gemarkeerde provincie, weer met 3 pogingen. Hoofdletters, accenten, streepjes, spaties en een lidwoord vooraan tellen niet mee. Een naam tot 4 letters moet precies kloppen, tot 9 letters mag er één typfout in en bij langere namen twee. Dat geldt alleen als je antwoord niet even goed op een andere naam lijkt. Een antwoord dat nergens bij past, kost ook een poging.

Bij 'De kaart leren' telt er niets: je tikt een provincie aan en ziet haar naam, hoofdstad en landsdeel. Na een gewone ronde zie je je score, je tijd, wat je later vond en wat je miste, met een rij gekleurde vakjes in de volgorde van de vragen. 'Deze oefenen' speelt alleen opnieuw wat niet meteen goed ging. 'Uitslag kopiëren' zet score, tijd, vakjes en link op het klembord.

Ja. Het provinciehuis van Zuid-Holland staat in die stad, aan het Zuid-Hollandplein, en de plaats van het provinciehuis geldt als hoofdstad van een provincie.

Nederland telt 12 provincies, en elke provincie heeft precies één hoofdstad. Geen wet wijst die provinciehoofdsteden aan. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) rekent in 'Provinciehoofdsteden op een rij' de gemeente waar het provinciebestuur zetelt als hoofdstad, en de quiz volgt precies die lijst. In Noord-Nederland zijn dat Groningen met Groningen, Fryslân met Leeuwarden en Drenthe met Assen. Oost-Nederland heeft Overijssel met Zwolle, Flevoland met Lelystad en Gelderland met Arnhem. In West-Nederland liggen Utrecht met Utrecht, Noord-Holland met Haarlem, Zuid-Holland met Den Haag en Zeeland met Middelburg. In Zuid-Nederland gaat het om Noord-Brabant met 's-Hertogenbosch en Limburg met Maastricht. Bij Groningen en Utrecht heet de hoofdstad net als de provincie, bij de andere 10 draagt ze een eigen naam.

Bij 'Vragen naar' kies je tussen naam en hoofdstad. Zoek je hoofdsteden, dan staan ze allemaal als stip op de kaart en tik je de provincie of haar stip aan. Bij kiezen en typen zie je de gemarkeerde provincie met de stip van haar hoofdstad. Bij het typen tellen voor de zetel van Zuid-Holland ook 's-Gravenhage en The Hague, en voor 's-Hertogenbosch ook Den Bosch en Hertogenbosch.

Amsterdam is de hoofdstad van Nederland, maar heeft geen provinciehuis. Dat van Noord-Holland staat in Haarlem, en daarom is Haarlem de provinciehoofdstad.

Bij Zuid-Holland ligt het anders: de stad van de regering en het parlement is daar ook de zetel van de provincie. Groot hoeft zo'n zetel evenmin te zijn, denk aan Middelburg in Zeeland en Assen in Drenthe.

In de quiz heeft Amsterdam daarom geen stip: alleen de 12 provinciehoofdsteden krijgen er een. Wie Amsterdam typt als antwoord bij Noord-Holland, leest dat die naam bij geen enkele provincie hoort en verliest een poging.

West-Nederland is met 4 provincies het grootste landsdeel, Zuid-Nederland met 2 het kleinste. Het CBS deelt Nederland zo in 4 landsdelen in, een statistische indeling zonder eigen bestuur.

Twee indelingen zijn het onthouden waard. Zeeland hoort bij West-Nederland, niet bij Zuid-Nederland. Flevoland valt onder Oost-Nederland, samen met Overijssel en Gelderland.

Kies je bij 'Landsdeel' een landsdeel, dan zoomt de kaart in op die provincies. De andere worden grijs en kun je niet aantikken. Zo'n ronde vraagt alle provincies van dat landsdeel. Voor heel Nederland kan een ronde ook 10 willekeurige provincies tellen.

Flevoland is de jongste provincie, met Lelystad als hoofdstad. Volgens Gebieden in Nederland 2026 van het CBS telt Nederland 12 provincies 'sinds het instellen van de provincie Flevoland per 1 januari 1986'.

Op de kaart van de quiz is het IJsselmeer water, zonder provincie om aan te tikken. In de CBS-cijfers telt water wel mee in de totale oppervlakte: Flevoland heeft 997 km² water binnen haar grenzen, Fryslân zelfs 2.428 km².

Sinds 1 januari 1997 heet Friesland officieel Fryslân, de Friese naam. Dat besloten Provinciale Staten zelf, zonder landelijke wet. De quiz zet Fryslân op de kaart, maar rekent Friesland bij het typen ook goed. Voor de hoofdstad geldt hetzelfde: naast Leeuwarden telt ook Ljouwert.

Met water meegerekend is Fryslân met 5.753 km² de grootste provincie; tel je alleen land, dan is Gelderland met 4.956 km² het grootst. Dat blijkt uit de Regionale kerncijfers Nederland van het CBS over 2026.

Aan de onderkant gebeurt hetzelfde. In totale oppervlakte is Utrecht het kleinst, met 1.560 km². Telt alleen het land, dan is Flevoland kleiner, met 1.415 km², omdat een groot deel van die provincie water is.

Op de basisschool hoort topografie bij aardrijkskunde. Kerndoel 50 luidt: 'De leerlingen leren omgaan met kaart en atlas, beheersen de basistopografie van Nederland, Europa en de rest van de wereld en ontwikkelen een eigentijds geografisch wereldbeeld.'

Dat kerndoel uit het Besluit vernieuwde kerndoelen WPO noemt geen provincies of plaatsen per leerjaar, en een officiële landelijke topografielijst bestaat niet. Welke namen in groep 5 of groep 6 aan bod komen, bepaalt de school of de lesmethode.

De quiz werkt niet met een ezelsbruggetje, maar met herhaling. 'Deze oefenen' vraagt alleen de provincies die niet meteen goed gingen. Een ronde per landsdeel maakt de stof kleiner, en de leermodus toont alles zonder score.

Na Nederland volgen in het kerndoel Europa en de rest van de wereld. Daarvoor oefent de vlaggenquiz de landen van de wereld met hun Nederlandse namen. Met de willekeurige landenkiezer trek je een land om het daarna in de atlas op te zoeken.

Een blinde kaart is een kaart zonder namen, waarop je de provincies zelf invult. Met 'Blinde kaart printen' onder de quiz print je heel Nederland of het gekozen landsdeel, met een nummer in elke provincie. Die nummers lopen van boven naar beneden en dan van links naar rechts. De tweede pagina geeft de antwoorden met de hoofdsteden.

Op het scherm werkt 'Grenzen verbergen (moeilijker)' ook als blinde kaart: je ziet alleen de omtrek van Nederland, en elke beantwoorde provincie krijgt haar kleur.

De grenzen komen uit de CBS Gebiedsindelingen van 2026, die PDOK verspreidt onder de licentie CC BY 4.0. Ze zijn vereenvoudigd: grover dan in een atlas, niet exact en niet officieel. Het kaartbestand laadt pas na de pagina. Met + en − vergroot je de kaart tot 8 keer, waarna je haar versleept.