Lening berekenen

Een persoonlijke lening wordt meestal annuïtair afgelost: elke maand betaal je hetzelfde bedrag, opgebouwd uit rente over die maand en een deel aflossing. Wie € 15.000 leent over 60 maanden tegen 7% debetrente, betaalt € 297,02 per maand en in totaal € 2.821,04 aan rente.

De verhouding binnen de maandlast verschuift. Rente wordt berekend over de restschuld en is daarom in het begin het hoogst: van de eerste termijn van € 297,02 is € 87,50 rente en maar € 209,52 aflossing. Tegen het einde gaat bijna het hele bedrag naar aflossing. Het aflossingsschema onder de uitkomst laat die verschuiving per jaar zien.

De stand Hoeveel kan ik lenen draait de berekening om. In plaats van een leenbedrag vul je de maandlast in die je hoogstens kwijt wil zijn, en de rekenhulp zoekt de grootste lening die dat bedrag binnen de looptijd precies aflost. Bij € 297 per maand, 7% debetrente en 60 maanden komt dat uit op € 14.999,09. Rek je de looptijd op naar 84 maanden, dan kan met hetzelfde maandbedrag € 19.678,41 worden geleend, maar gaat er ook meer naar rente. De uitkomst wordt naar beneden afgerond, zodat de maandlast nooit boven het budget uitkomt. Kies je voor lineair aflossen, dan geldt het budget voor de eerste en hoogste termijn. Of een aanbieder die lening ook verstrekt, hangt af van de toets op inkomen, woonlasten en BKR-registratie, en die kan lager uitvallen. Wat er netto van een salaris overblijft om af te lossen, laat de berekening van het nettoloon zien.

De debetrente is het rentepercentage waarmee de rente per maand wordt berekend. Het JKP, het jaarlijks kostenpercentage, drukt alle kosten van het krediet uit in één percentage per jaar. Het houdt rekening met het maandelijks betalen van rente en telt verplichte kosten mee. Aanbieders moeten het JKP altijd vermelden, en het is het getal om leningen mee te vergelijken.

Ook zonder kosten ligt het JKP boven de debetrente: de 7% uit het voorbeeld komt neer op een JKP van 7,23%. Afsluitkosten zijn bij een Nederlandse persoonlijke lening zeldzaam, maar rekent een aanbieder toch € 300 bij de start, dan blijft de maandlast gelijk en stijgt het JKP naar 8,14%.

De kosten van krediet zijn in Nederland wettelijk begrensd. De maximale kredietvergoeding is gekoppeld aan de wettelijke rente (Besluit kredietvergoeding), en een aanbieder mag geen JKP rekenen dat daarboven uitkomt.

Bij een lineaire lening los je elke maand hetzelfde bedrag af. De rente wordt berekend over een steeds kleinere restschuld, dus de maandlast daalt elke maand een beetje.

Lineair aflossen is in totaal goedkoper, omdat de schuld sneller daalt, maar vraagt de hoogste maandlasten juist aan het begin. Annuïtair aflossen geeft een vaste maandlast die makkelijk in een begroting past.

De tabel zet dezelfde lening van € 15.000 naast elkaar over drie looptijden, zodat het effect op maandlast en totale rente direct zichtbaar is.

Een langere looptijd verlaagt de maandlast en verhoogt de rente, omdat de schuld langer openstaat. Over 84 maanden kost dezelfde lening € 226,39 per maand, maar € 4.016,75 aan rente in plaats van € 2.821,04.

Naast de persoonlijke lening kent Nederland het doorlopend krediet. Daarbij kun je binnen een limiet steeds opnieuw opnemen en betaal je een maandbedrag dat meebeweegt met wat er openstaat. De rente is meestal variabel, dus een berekening zoals hierboven geldt alleen zolang de rente niet verandert.

Rente op een persoonlijke lening is in de regel niet aftrekbaar van de inkomstenbelasting. Er is één belangrijke uitzondering: gebruik je het geld voor de aankoop, verbouwing of het onderhoud van je eigen hoofdwoning, dan kan de lening meetellen als eigenwoningschuld (Belastingdienst).

Voor leningen die sinds 2013 zijn afgesloten geldt dan wel een aflossingseis. De lening moet binnen dertig jaar volledig worden afgelost, en minstens zo snel als bij annuïtair aflossen. Een annuïteitenlening of lineaire lening zoals hierboven berekend voldoet daaraan, een aflossingsvrije lening of een doorlopend krediet niet. De rente moet bovendien marktconform zijn.

Wie op die manier een verbouwing financiert, kan met het aflossingsschema van deze pagina nagaan hoeveel rente er per jaar wordt betaald. Dat is het bedrag dat in de aangifte terugkomt.

Je mag een lening altijd geheel of gedeeltelijk vervroegd aflossen, en over de resterende looptijd betaal je dan geen rente meer. Bij een vaste rente mag de aanbieder een vergoeding vragen van hoogstens 1% van het extra afgeloste bedrag als er nog meer dan een jaar looptijd over is, en 0,5% in het laatste jaar (Burgerlijk Wetboek Boek 7). Veel aanbieders van persoonlijke leningen rekenen niets.

Na het afsluiten heb je 14 dagen bedenktijd. Binnen die termijn kun je zonder opgaaf van reden van de lening afzien. Je betaalt dan het geleende bedrag terug, plus de rente over de dagen dat je het geld had.

Elke lening wordt geregistreerd bij het BKR, het Bureau Krediet Registratie. Aanbieders raadplegen die registratie voordat ze lenen, en een achterstandscodering maakt een nieuwe lening moeilijk. Daarnaast toetsen ze of de maandlast past bij inkomen en woonlasten, volgens normen die de branche daarvoor hanteert.

Het toezicht op consumptief krediet ligt bij de AFM. Sinds 2009 moet reclame voor krediet de waarschuwing Let op! Geld lenen kost geld dragen (AFM, kredietwaarschuwing). Hypotheekreclame die niet aan een ander bestedingsdoel is gekoppeld, is daarvan uitgezonderd. Het is een van de weinige plekken in Europa waar een wettelijke waarschuwing zo direct in kredietreclame staat.

Vanaf 20 november 2026 geldt de nieuwe Europese richtlijn voor consumentenkrediet. Die geldt voor leningen tot € 100.000 in plaats van € 75.000, omvat voor het eerst ook achteraf betalen en uitgestelde betalingen en maakt de kredietwaardigheidstoets strenger. De berekening van maandlast en JKP blijft hetzelfde.

De duurste vergissingen bij een lening zitten in het vergelijken, de keuze van de looptijd, de rentevorm en betalingsachterstanden.

1. Leningen vergelijken op debetrente in plaats van op het JKP, dat alle verplichte kosten bevat.
2. De langste looptijd kiezen voor de laagste maandlast zonder te kijken wat dat aan rente kost.
3. Een doorlopend krediet doorrekenen alsof de rente vast is.
4. Een betalingsachterstand laten ontstaan, wat bij het BKR zichtbaar blijft.
5. Vergeten dat vervroegd aflossen bij veel aanbieders gratis is en rente bespaart.