Afstand boom erfgrens

Minstens 2 m, gemeten vanaf het midden van de voet van de boom (Burgerlijk Wetboek, artikel 5:42 lid 2). Voor heesters en heggen geldt 0,5 m, en voor hen noemt de wet geen meetpunt. De strook binnen die afstand heet in de volksmond de verboden zone. De regel beschermt alleen het erf van een ander, niet de openbare weg of het openbaar water. Een verordening of een plaatselijke gewoonte kan een kleinere minimale afstand toestaan, nooit een grotere. Met toestemming van de eigenaar van het buurerf mag een plant ook dichterbij staan. Reikt hij niet hoger dan de scheidsmuur tussen de erven, dan kan de buur zich er niet tegen verzetten. Staat een boom toch te dichtbij, dan verjaart het recht om verwijdering te eisen na 20 jaar.

Bij een boom begint de meting in het hart van de stam, waar die uit de grond komt. De kroon telt niet mee; voor takken over de grens bestaat een aparte regel.

Bij een heg of heester gaat de check uit van het getal dat je invult.

Ook de grens zelf ligt niet altijd waar de schutting staat. De kadastrale kaart van het Kadaster toont perceelsgrenzen bij benadering, niet op de centimeter.

De wet noemt bomen, heesters en heggen, maar definieert ze niet. Het verschil weegt zwaar: 2 m tegenover 0,5 m. Struiken heten in de wet heesters.

Volgens het Gerechtshof 's-Hertogenbosch is elke conifeer in een rij in beginsel een afzonderlijke boom (uitspraak van 27 december 2016). Zo'n rij is alleen vanaf het begin een heg als de planten aan vier voorwaarden voldoen.

• Ze staan dichter op elkaar dan normaal.
• Ze vormen samen een groter geheel.
• Ze zijn vanaf de eerste snoeibeurt hun eigen karakter kwijt.
• Ze worden op de juiste hoogte gehouden.

Fruitbomen en leibomen zijn voor de wet gewoon bomen; een uitzondering staat er niet in. Een leiboom die onder de bovenkant van een dichte schutting blijft, valt wel onder de regel voor planten achter een muur.

Vier situaties staan een plant dichter bij de grens toe, en de check loopt ze in deze volgorde na.

1. Aan de andere kant ligt een openbare weg of openbaar water: daar geldt geen afstand.
2. De buren geven als eigenaar van het naburige erf toestemming; een vaste vorm vraagt de wet niet.
3. Een verordening of plaatselijke gewoonte laat een kleinere afstand toe. Amsterdam en Apeldoorn staan voor een boom 0,5 m toe en vragen voor heggen geen afstand.
4. De plant komt niet boven de scheidsmuur tussen de erven uit; dan moet de buur hem dulden (lid 3).

Een gemeentelijke regel staat in de APV, een bomenverordening of het omgevingsplan, dat sinds de Omgevingswet het bestemmingsplan vervangt. Een landelijke lijst bestaat niet.

Als muur telt elke ondoorzichtige afscheiding van steen, hout of ander geschikt materiaal, dus ook een dichte schutting (artikel 5:43). Een open hek of een andere heg telt niet.

Na 20 jaar: dan verjaart de vordering om te dicht geplant groen te laten weghalen (artikel 3:306 BW). De verjaringstermijn begint op de dag na die waarop de buur verwijdering kon eisen (artikel 3:314 lid 1). Volgens het Gerechtshof Amsterdam is dat de plantdatum (uitspraak van 17 mei 2022). Bij een plant achter een scheidsmuur telt de dag waarop hij erboven uitkwam.

Daarna heeft de eigenaar van de beplanting een erfdienstbaarheid: het recht om haar daar te houden (artikel 3:105 BW). Een nieuwe boom op dezelfde plek heeft een eigen plantdatum en dus een eigen termijn.

Het hof oordeelde over een plataan, geplant op 17 juli 1998. De check geeft als eerste verjaarde dag 18 juli 2018, dus de brief van de buren van 20 juli 2018 kwam te laat. Deze uitspraak staat bij de gecontroleerde voorbeelden.

Een schriftelijke aanmaning stuit de verjaring van deze vordering pas als binnen 6 maanden een stuitingshandeling volgt, zoals een dagvaarding (artikel 3:317 lid 2 BW). Begon de termijn vóór 1 januari 1992, dan gold nog 30 jaar; de check noemt dan geen exacte datum.

Een berk op 1,2 m van de erfgrens, geplant op 15 april 2019, geeft "Te dichtbij: verwijdering te eisen tot de verjaring". Hij staat 80 cm binnen de afstand van 2 m, en de vordering tot verwijdering is verjaard vanaf 16 april 2039.

Een laurierhaag van 3 m hoog staat op 0,25 m van de grens, achter een dichte schutting van 1,8 m. Hij is op dezelfde dag geplant en kwam op 1 mei 2022 boven de schutting uit. Daardoor is de vordering pas verjaard vanaf 2 mei 2042.

Blijft dezelfde haag 1,6 m hoog, dan is de uitkomst "Niet hoger dan de muur: de buur kan zich niet verzetten". Tot de bovenkant is dan nog 20 cm over.

Takken en wortels hebben een eigen regel, los van de afstand en de verjaring (artikel 5:44 BW).

• Overhangende takken: na een aanmaning die de eigenaar laat liggen, mag de buur ze wegsnijden en houden. Een vaste termijn noemt de wet niet.
• Doorschietende wortels: die mag de buur meteen weghakken en houden.
• Vallend fruit: dat komt toe aan wie recht heeft op de vruchten van het erf waar het valt (artikel 5:45).

Snoeien mag alleen aan het deel dat overhangt of doorgroeit. Schade door een te dicht geplante boom wordt alleen vergoed voor zover die na een aanmaning tot verwijdering ontstond (artikel 5:42 lid 4).

Een conflict over een boom of heg draait juridisch om de aanmaning: de brief waarin de buur om verwijdering of snoeien vraagt.

• Buurtbemiddeling: in veel plaatsen helpen getrainde vrijwilligers buren om zelf een afspraak te maken.
• Het Juridisch Loket geeft gratis uitleg over burenrecht.
• Een rechtsbijstandverzekering dekt burenruzies soms, afhankelijk van de polis.
• Komen buren er niet uit, dan beslist de rechter, bij een boom vaak de kantonrechter.

Een eis tot verwijdering kan stranden op misbruik van recht (artikel 3:13 BW). Of kappen een omgevingsvergunning vraagt, staat in het lokale omgevingsplan; alleen de eigenaar van de grond vraagt die aan.

Een heg of schutting op de grens kan van beide buren samen zijn: mandeligheid. Die rekent de check niet door, net als misbruik van recht en de kapvergunning. Hij volgt alleen de Nederlandse wet; in België gelden andere regels. Hoe hij de wet leest, staat in de werkwijze.